برای جلوگیری از آلزایمر چه کار باید کرد؟
در یکی از سخنرانی های تد، خانمی به نام لیسا گنووا در مطالبی،
وضعیت بوجود آمدن بیماری آلزایمر و راههای جلوگیری از آن
را تشریح نمود. چون دیدم که این سخنرانی می تواند در جهت
جلوگیری از بیماری به عزیزان کمک شایانی نماید، لذا متن
سخنرانی ایشان را بصورت دقیق در ذیل آورده شده است.
متن ذیل، قسمت اول سخنان ایشان است که بیان نمودند.
چند نفر از افراد حاضر در اینجا می خواهند که بالای 80 سال
عمر کنند؟
خوب
به نظر من، همه ما این انتظار را از زندگی با عمر زیاد رو داریم.
بیائید به آینده برویم، به آینده شما.
فرض کنیم که همه ما 85 ساله هستیم.
همه در دو حالت دیده می شوید.
یکی از شما، ممکن است دچار بیماری آلزایمر باشد.
همینطوره
شاید شما فکر کنید که “خوب این فرد من نیستم.”
درسته در غیر اینصورت شما پرستار خواهید بود.
پس از برخی جهات، مثل اینکه این بیماری وحشتناک بر همه ما
اثری خواهد گذاشت.
قسمتی از ترس از آلزایمر از این نشأت می گیرد، که حس می کنیم
کاری در موردش نمی توانیم بکنیم.
با وجود دهه ها تحقیق ما هنوز روش درمانی و شفابخشی برای
معالجه این نداریم.
پس اگر به اندازه کافی خوشبخت باشیم که تا این حد عمر کنیم،
آلزایمر بخشی از سرنوشت مغز ما خواهد بود.
اما شاید اینطور هم نشود.
چطور می شود اگر من به شما بگم که میتوانیم این آمار بیماری
رو تغییر بدیم.
دقیقاً بتوانیم سرنوشت مغزمان را تغییر دهیم.
حتی بدون نیاز به پیشرفت در روش های درمانی؟
بگذارید با نگاه به آن چیزی که اکنون ما از سازگار عصب شناسی
آلزایمر میدانیم شروع کنیم.
این تصویری از محل اتصال دو نورون است.
نقطه اتصال که با دایره قرمز مشخص شده، سیناپس نامیده می شود.
سیناپس جائی است که پیام رسان های عصبی منتشر می شوند.
اینجا جائی است که سیگنال های عصبی منتقل و ارتباط برقرار
می شود.
جائی که ما از طریق آن می اندیشیم، احساس می کنیم، می بینیم،
می شنویم، آرزو می کنیم، و به یاد می آوریم.
سیناپس جائی است که آلزایمر از آن نشأت می گیرد.
بیایید بر روی سیناپس متمرکز شویم و به انیمیشینی از رویدادهائی
که به وقوع می پیوندد نگاهی بیندازیم.
در طول عملیات تبادل داده، علاوه بر انتشار پیام رسان های عصبی
همچون گلوتامیک در محل سیناپس، نورون ها همچنین پپتید کوچکی
به نام آمولوئید بتا منتشر میکنند.
در حالت عادی، آمولوئید بتا توسط میکروگلیا پاکسازی می شود.
که سلول های سرایدار مغزمان هستند.
در حالی که هنوز هم منشأ مولکولی آلزایمر مورد بحث است.
اغلب عصب شناسان بر این باورند که بیماری از زمانی آغاز
می شود که آمولئید بتا شروع به تجمع می کنند.
از طریق انتشار بیش از حد یا اختلال در پاک سازی آن ها،
و سیناپس ها شروع به انباشته شدن با آمولئید بتا می کنند.
وقتی این اتفاق روی می دهد، در کار سیناپس اختلالی روی می دهد
و ماده متراکم چسبنده ای بنام پلاک آمولئید ساخته می شود.
چند نفر از افراد حاضر زیر 40 سال سن یا بیشتر دارند؟
شما از حالا ترس برای پذیرشش دارید.
این مرحله اولیه در رویدادن بیماری، یعنی حضور تراکم پلاک های
آمولئید، هم اکنون نیز در مغزتان یافته می شوند.
تنها راه برای فهمیدن این پلاک ها، انجام اسکن ترموگرافی پت است.
شما در این مرحله، شاد و غافل هستید.
شما هیچ نوع از اختلال در حافظه، زبان و ادراک ندارید. البته هنوز.
ما معتقدیم حداقل 15 تا 20 سال طول می کشد تا تراکم پلاک های
آمولوئید به نقطه اوج شان برسند.
سپس آنها شروع به آبشار مولکولی می کنند که باعث وقوع
علائم اولیه بیماری می شود.
قبل از نقطه اوج، شما خطاهائی همچون این در حافظه تان
خواهید داشت:
“چرا من به این اتاق آمده ام؟”
یا “اوه.. نام او چی بود؟”
یا “کجا کلیدهایم را گذاشته ام؟”
خب، قبل از این که دوباره همه تان بترسید، چون میدانم که نصف
شما حداقل در شبانه روز گذشته یکی از جملات را با خود گفته اید.
این ها همه از انواع فراموشی های معمولی هستند.
در حقیقت، من دلیل خواهم آورد که این مثال ها، حتی ممکن است
حافظه شما را با خود درگیر نکند.
زیرا شما در لحظه اول اهمیت نمی دهید که کجا کلیدهایتان را گذاشتید.
بعد از نقطه اوج،
اختلالاتی در حافظه، زبان و ادراک مشخص می شوند.
در نهایت به جای پیدا کردن کلیدهایتان در جیب کت تان، یا در
میز پشت در، شما آنها را در یخچال پیدا می کنید.
یا آنها را در وضعیتی پیدا می کنید که با خود می گوئید ” این ها
برای چیست؟”
خب چه اتفاقی روی میدهد وقتی که تراکم پلاک های آمولوئید به
نقطه اوج می رسند؟
سلول های نظافتچی میکروگلیا شروع به فعالیت شدید می کنند.
و مواد شیمیائی انتشار می کنندن که باعث التهاب و آسیب سلولی
می گردد.
و مواد شیمیائی انتشار می یابند که باعث التهاب و آسیب سلولی
می گردد.
معقتدیم اینکار شاید باعث پاکسازی سیناپس ها به وسیله خودشان
می گردد.
پروتئین حیاتی پیام رسان عصبی به نام تائو شروع به فرافسفریلاسیون
شدن می کنند.
و خود را با درهم پیچیدن به چیزی به نام تانگل تبدیل می کنند.
که این ماده نورون ها را از درون از کار می اندازد.
در آلزایمر متوسط، ما حجم زیادی از التهابات و تانگل ها و
جنگی تمام عیار در سیناپس و مرگ سلولی داریم.
پس اگر شما محققی هستید که سعی در درمان این بیماری دارد،
در کدام مرحله شما وارد عمل می شوید؟
اکثر محققان با اطمینان خاطر می گویند که این راه حل ساده را
باید پیش گرفت:
پلاک های آمولوئید را از رسیدن به آن نقطه اوج باز دارید.
به این معنی که اکتشافات داروئی بصورت متمرکز دنبال ساخت
ترکیبی است که از تراکم پلاک های آمولوئید مانع شده و آن ها
را حذف یا کاهش می دهد.
بنابر این روش درمانی برای آلزایمر بسیار شبیه به درمان های
پیشگیرانه خواهد بود.
ما قرصی را خواهیم خورد تا از رسیدن به نقطه اوج مانع شویم،
قبل از اینکه آبشار مولکولی آغاز شود.
قبل از اینکه شروع به گذاشتن کلیدهایمان در یخچال بکنیم.
ما معقتدیم تا الان، این جوابی است برای شکست در این نوع داروها،
در آزمایش های بالینی شان ، نه بخاطر ضعف علمی، بلکه افراد
در این آزمایش ها به نقطه اوج رسیده اند و دارای علائم بیماری اند.
برای درمان خیلی دیر شده است.
به پلاک های آمولوئید همچون کبریتی روشن نگاه کنید.
در نقطه اوج، کبریت شروع به آتش کشیدن جنگ می کند.
هنگامی که جنگل در آتش می سوزد، دیگر فوت کردن کبریت
فایده ای نخواهد داشت.
باید قبل از اینکه کبریت آتش را به جنگل دهد، اینکار را می کردید.
حتی قبل از اینکه محققان این را بفهمند.
این اطلاعات واقعاً برای ما اخبار خوبی است.
زیرا معلوم شده است روشی که ما زندگی می کنیم در تجمع این
پلاک های آمولوئید تأثیر گذار است.
پس راهکارهائی برای جلوگیری از رسیدن به نقطه اوج وجود دارند
که ما می توانیم انجام بدهیم.
ریسک آلزایمر را همانند الاکلنگی متصور می شویم.
ما عوامل ریسک دار را در یک بازو می گذاریم، وقتی بازو به
زمین می رسد شما دارای نشان های بیماری و تشخیص داده شده
به آلزایمر هستید.
ادامه صحبت ها، در قسمت بعدی فردا در سایت قرار خواهد گرفت.
در صورتی که این مقاله برای شما مفید بود،
آن را به دیگر عزیزان خود هدیه نمائید.
برای جلوگیری از آلزایمر چه کار باید کرد؟ قسمت دوم
در مقاله قبلی، با
قسمت اول برای جلوگیری از آلزایمر چه کار باید کرد، آشنا شدیم.
اکنون قسمت دوم یکی از سخنرانی های تد که توسط خانم
لیسا گنووا ارائه شده است، ارائه می گردد:
فرض می کنیم شما پنجاه ساله هستید.
شما دیگر فردی جوان نیستید.
شما در طول سن تان مقادیری از پلاک های آمولوئید را جمع کرده اید.
شما مقداری به نقطه اوج نزدیک هستید.
بیائید به دی ان ای تان نگاهی بیندازیم
ما تمامی ژن هایمان را از مادر و پدرمان به ارث برده ایم.
بعضی از این ژن ها، ریسک را افزایش و برخی کاهش می دهند.
اگر شما مانند نقش آلیس در فیلم “هنوز آلیس” هستید.
شما یک جهش ژنتیکی را به ارث برده اید که میتواند سریعاً
آمولوئید بتا تولید بکند.
و این عامل به تنهائی می تواند باعث بروز آلزایمر شود.
اما برای اغلب ما ژن هائی که ارث برده ایم، فقط مقداری ریسک را
افزایش داده است.
به عنوان مثال، APOE4 گونه ای از ژن است که باعث افزایش
آمولوئید می شود.
اما شما می توانید نمونه هائی از ژن APOE4 را از مادر و پدرتان
به ارث داشته باشید.
و هرگز دچار آلزایمر نشوید.
به این معنی که برای اغلب ما، مولکول دی ان ای به تنهائی باعث آلزایمر
گرفتن یا نگرفتن مان نمی باشد.
پس چه چیزی باعث آن می شود؟
ما کاری در باره پیرشدن مان و یا ژن هائی که به ارث برده ایم
نمی توانیم بکنیم.
بنابراین، ما نمی توانیم سرنوشت مغزمان را تغییر بدهیم.
در مورد خوابیدن چطور؟
در خواب های عمیق با امواج آهسته، سلول های گلیال مان مایع
مغزی نخاعی را در سرتاسر مغز شستشو می دهند،
یعنی باقی مانده های متابولیک در سیناپس هایمان که در طول بیداری
جمع شده اند را پاکسازی می کنند.
خواب عمیق همانند یک نیروی پاکسازی برای مغزمان است،
اما چه اتفاقی میافتد اگر شما خودتان را از خواب محروم بکنید؟
اکثر محققان بر این باورند که کم خوابی شاید عملاً یک پیش نشانی
از آلزایمر باشد.
یک شب محرومیت از خواب باعث افزایش آمولوئید بتا می شود.
و خود این تجمع آمولوئید باعث اختلال در خواب می شود، که باعث
افزایش بیشتر این تجمع آمولوئیدها میگردد.
پس ما این حلقه بازخوردی بر روی هم تأثیر گذار را خواهیم داشت.
که به شتاب دادن تجمع تا رسیدن به نقطه اوج ادامه خواهند داد.
دیگر چه(عاملی تأثیر میگذارد)؟
سلامتی قلبی و عروقی، فشار خون بالا، دیابت، چاقی، سیگار، کلسترول بالا،
همه آنها در افزایش ریسک آلزایمر مؤثر دیده شده اند.
برخی از کالبد شکافی ها نشان داده اند که هشتاد درصد از افراد با
آلزایمر، همچنین دارای بیماری های قلبی و عروقی بوده اند.
تمرینات هوازی نشان داده اند که در کاهش میزان آمولوئید بتا در
نمونه های حیوانی مؤثر واقع شده اند.
بنابر این، سلامت قلبی، سبک زندگی مدیترانه ای و تغذیه میتوانند در
جهت عکس آلزایمر عمل بکنند.
بنابر این، کارهای بسیاری برای جلوگیری یا به تأخیر انداختن شروع
آلزایمر وجود دارد.
بگذارید در نظر بگیریم همه این موارد را انجام دادید.
در نظر بگیریم شما 65 ساله اید.
و در خانواده شما سابقه آلزایمر وجود داشته، پس شما مستعد به ارث بردن
یک یا دو ژن که میتواند باعث شدت گرفتن روند آلزایمر شود، را دارید.
برای سال ها شب زنده دار بودید.
عاشق گوشت قرمز هستید.
و شما دوندگی ندارید جز اینکه کسی دنبالتان بکند.
متصور شوید که پلاک های آمولوئید شما به نقطه اوج رسیده اند.
بازوی مقیاس الاکلنگتان به زمین خورد.
به نقطه انتشار آبشاری مولکول ها رسیدید.
که آتش را به جنگل می کشاند.
که باعث التهاب، و تولید تانگل ها، و مرگ سلول های عصبی شد.
شما باید هم اکنون دارای علائم آلزایمر باشید.
شما در پیداکردن کلمات و کلیدها و بیادآوری آن چیزی که من در ابتدای
سخنرانی گفتم، دچار مشکل شده اید.
اما امکان دارد اینطور نباشد.
یک کار دیگری نیز برای محافظت خود از ظهور علائم آلزایمر وجود دارد.
اگر حتی شما دارای علائم عمیقی از آلزایمر در مغزتان داشته باشید.
باید در حیطه انعطاف پذیری عصبی و مقاومت ادراکی مغز کاری انجام داد.
به یاد داشته باشید، تجربه داشتن آلزایمر تماماً نتیجه از دست دادن سیناپس ها است.
یک مغز متوسط بیش از صد تریلیون سیناپس دارد، که بسیار شگفت انگیزه،
ما هنوز باید بر روی آنها کار کنیم.
و این یک عدد ثابتی نیست.
در طول عمرمان، در فرآیندی به نام انعطاف پذیری عصبی سیناپس ها
دچار افزایش یا کاهش می شوند.
هر لحظه که چیزی جدید فرا می گیریم، ما در حال ساخت و تقویت ارتباطات
عصبی و سیناپس های جدیدی هستیم.
در مطالعه بر روی راهبه های زن، 678 راهبه، تماماً بالای 75 سال، وقتی
که مطالعات آغاز شد، که برای بیش از دو دهه طول کشید.
آنها به طور منظم بررسی های فیزیکی و آزمایش های ادراکی را تنظیم
کردند، و وقتی مردند، تمام افراد مغزشان برای تشریح اهدا شد.
در برخی از این مغزها، محققان چیزی شگفت انگیز یافتند.
علیرغم وجود پلاک ها و تانگل ها و انقباض مغزی، چیزی به نظر
می رسد در مورد آلزایمر محقق شد، راهبه های متعلق به این مغزها،
هیچ اثری از داشتن بیماری آلزایمر در طول حیاتشان نداشتند.
چطور ممکن است؟
ما معتقدیم، بدلیل اینکه این راهبه ها از یک سطح مقاومت ادراکی بالائی
برخوردار بودند، میشود گفت که آنها سیناپس های عملیاتی زیادی داشتند.
کسانی که سال های زیادی، آموزش رسمی دارند، مهارت بالائی در ادبیات
دارند، کسانی که در فعالیت های منظم و متداول روانی هستند، تمامی آنان
مقاومت ادراکی بالائی دارند.
آنها مسیرهای فراوان و ذخیره های برای ارتباطات عصبی دارند.
پس حتی اگر آنها بیماری چون آلزایمر داشته باشند
با وجود از دست دادن برخی از سیناپس هایشان، آنها هنوز مسیرهای
پشتیبان زیادی را دارند.
این باعث می شود آنها احساس فراموشی چیزی را نکنند.
یک مثال ساده شده را متصور می شویم.
بگوئیم که شما فقط یک چیز در مورد موضوعی می دانید،
مثلاً در مورد من متصور شویم.
شما می دانید که لیسا گنووا کتاب “هنوز آلیس” را نوشته است.
این تنها چیزی است که راجب من می دانید.
شما فقط یک ارتباط عصبی را دارید، که فقط یک سیناپس دارد.
فرض کنید شما آلزایمر دارید،
یعنی شما پلاک ها، تانگل ها و التهاب ها را دارید.
و میکروگلیا آن سیناپس را تخریب کرده است.
و اکنون کسی از شما می پرسد:
“نویسنده هنوز آلیس کیست؟”
شما به یاد ندارید.
به خاطر اینکه آن سیناپس از بین رفته است.
شما مرا برای همیشه فراموش می کنید.
چه می شد اگر شما در مورد من اطلاعات زیادی داشتید؟
مثلاً شما چهار چیز راجب من می دانستید.
اکنون فرض کنیم شما آلزایمر دارید و سه تا از آن سیناپس ها دچار آسیب شده و یا از بین رفته اند.
شما هنوز میانبری برای عبور از آلزایمر دارید.
هنوز می توانید به اسم من برسید.
پس ما هنوز می توانیم در مقابله با آلزایمر از طریق بکارگیری ارتباط های
آسیب ندیده انعطاف پذیر باشیم.
ما این ارتباطات میانبر یعنی مقاومت ادراکی خود را با یادگیری چیزهای
جدیدی می سازیم.
در حالت ایده آل، می خواهیم این چیزهای جدید تا حد ممکن با معنی باشند،
حاوی بینش، معنا، تداعی کننده ودارای احساس باشند.
پس این از طریق حل کردن جدول بدست نمی آید.
نمی خواهید که اطلاعاتی که اکنون داشته اید را بازیابی کنید.
زیرا این مثل گردش در خیابان های آشنای گذشته تان است.
گشت و گذار در همسایگی هایی است که هم اکنون با آن ها آشنا هستید.
شما باید راه های جدیدی بسازید.
ساختن ذهنی مقاوم در برابر آلزایمر به این معنی است که یک زبان جدید
یاد بگیرید،
دوستان جدیدی پیدا کنید،
کتابی بخوانید،
یا به یک سخنرانی برجسته گوش بدهید.
و با وجود این اگر روزی علائم آلزایمر در شما پیدا شد،
سه درسی است که من از مادربزرگم و افراد زیادی که با این بیماری
زندگی می کنند، آموخته ام.
تشخیص، به معنای این نیست که شما فردا خواهید مرد.
از زندگی لذت ببرید.
شما حافظه عاطفی تان را از دست نخواهید داد.
شما هنوز قادر به درک عشق و لذت هستید.
شاید شما چیزی که من پنج دقیقه پیش گفتم، بیاد نداشته باشید،
اما شما احساسی که با من داشتید را به یاد خواهید داشت.
و شما بیش از آن چیزی هستید که می توانید به یاد بیاورید.
ممنون
در صورتیکه این مقاله برای شما مفید بود،
آن را به عزیزان خود نیز هدیه نمائید.
