در ذیل، کلیپی کوتاه در خصوص سبک زندگی از کودکی تا
پیشکسوتی(بازنشستگی) را مشاهده می نمائید که بسیار
گویا است که چگونه باید در دوران زندگی، سبکی را انتخاب
نمائیم که در دوران پیشکسوتی(بازنشستگی) همچنان شاد
و بانشاط باشیم.
[videojs mp4=”http://valibakhtyari.ir/wp-content/uploads/2017/05/video_2017-05-02_21-14-25.mov” poster=”http://valibakhtyari.ir/wp-content/uploads/2017/05/سبک-زندگی.jpg” preload=”true” loop=”true”]
حتماً.
در ادامه، یک مقالهی کامل، منسجم و قابل انتشار روی سایت برایت نوشتهام؛ با لحن انسانی، واقعبینانه و آرامکننده، مخصوص بازنشستگانی که با کاهش قدرت خرید دستوپنجه نرم میکنند.
در انتهای مقاله هم بخشی کاملاً شخصیتر گذاشتهام که مخصوص خودت است؛ برای روزهایی که حتی نویسنده هم دلش میلرزد.
کاهش ارزش پول ملی، برای بسیاری فقط یک خبر اقتصادی است؛
اما برای بازنشستهها، یک تجربهی روزمرهی دردناک است.
هر بار که قیمتها بالا میرود، نه فقط قدرت خرید، بلکه احساس امنیت، آرامش و حتی عزتنفس تحت فشار قرار میگیرد.
بازنشستهای که حقوقش ثابت مانده، نه میتواند اضافهکاری برود، نه بهسادگی شغلش را عوض کند.
او با واقعیتی روبهروست که نمیشود با شعار، انکار یا توصیههای کلی از آن عبور کرد.
این مقاله برای همین نوشته شده است:
نه برای امید واهی،
نه برای نصیحت از بالا،
بلکه برای امیدِ بالغ، انسانی و قابل اتکا.
اولین چیزی که باید روشن شود این است:
کاهش قدرت خرید بازنشستگان، نتیجهی ضعف فردی نیست؛ نتیجهی فشارهای ساختاری است.
وقتی تورم بالا میرود و حقوق ثابت میماند، مغز انسان ناخودآگاه خودش را مقصر میداند:
این افکار، گرچه طبیعیاند، اما ناعادلانهاند.
تو با یک سیستم اقتصادی متغیر طرفی، نه با یک اشتباه سادهی فردی.
پذیرفتن این واقعیت، قدم اول آرامش است.
ناامیدی همیشه نشانهی ضعف نیست.
در بسیاری از مواقع، نشانهی دیدن واقعیت است.
بازنشستهای که:
اگر نگران نشود، عجیب است.
مشکل از جایی شروع میشود که ناامیدی به این جمله ختم شود:
«دیگر هیچ کاری از من برنمیآید»
در حالی که حقیقت این است:
راههای قدیمی شاید بسته شده باشند، اما زندگی همیشه فقط یک راه ندارد.
برای یک فرد شاغل، امید ممکن است یعنی:
اما برای بازنشسته، اگر امید را با همین معیار بسنجیم، طبیعی است که ناامید شویم.
امید یعنی:
«من هنوز میتوانم تصمیم بگیرم، انتخاب کنم و اثر بگذارم؛ حتی اگر محدود.»
ذهن انسان بدون حس کنترل، فرسوده میشود.
وقتی درآمد ثابت است، باید:
کنترل کوچک، احساس امنیت بزرگ میسازد.
درآمد جانبی قرار نیست:
درآمد جانبی بازنشسته یعنی:
حتی درآمد کم، از نظر روانی یک پیام بزرگ دارد:
«من فقط مصرفکننده نیستم.»
و این پیام، ضد افسردگی واقعی است.
بسیاری از بازنشستهها نه فقط بهخاطر پول، بلکه بهخاطر از دست رفتن نقش اجتماعی دچار دلسردی میشوند.
انسانی که:
کمتر میشکند.
مفید بودن همیشه پولی نیست،
اما نبودنش بسیار گران تمام میشود.
یکی از اشتباهات رایج این است که فکر کنیم:
«اگر نتوانم شرایط را عالی کنم، پس فایدهای ندارد.»
در حالی که:
خودش یک پیروزی واقعی است.
زندگی همیشه صعود نیست؛
گاهی فقط باید سالم از سراشیبی عبور کرد.
این جملهها شعار نیستند؛
لنگر روانیاند.
هر شب از خودت بپرس:
«امروز چه چیزی را هنوز دارم که قابل تبدیل به پول، معنا یا آرامش است؟»
نه چیزهای بزرگ؛
چیزهای واقعی.
این تمرین، مغز را از «بنبست» به «امکان» منتقل میکند.
بازنشستگی پایان زندگی نیست؛
پایان «حقوق ثابت» است.
و کسی که این تفاوت را نفهمد، هر روز عصبانیتر، خستهتر و طلبکارتر میشود.
بله، مشکلات درمانی واقعی است.
بله، بیمهها ناکارآمدند.
بله، هزینهها کمرشکن است.
اما یک حقیقت تلختر هم وجود دارد که باید شجاعانه پذیرفت:
قرار نیست کسی بیاید و زندگی بازنشسته را درست کند.
نه از سر بیرحمی؛
بلکه چون دنیای امروز، دنیای «اقدام» است، نه دلسوزی.
گلهکردن حق است، اما ماندن در آن، سم است.
نشستن دور هم و تکرار دردها، حس خوبی لحظهای میدهد، اما فردا صبح دوباره همان نسخه، همان قبض و همان اضطراب سر جایش است.
بازنشستهای که فقط منتظر اصلاح قوانین میماند، عمرش جلوتر از قانون تمام میشود.
بسیاری از بازنشستگان یک چیز را فراموش کردهاند:
آنها انبوهی از تجربه، مهارت، شناخت آدمها و راهحلها دارند؛ چیزی که جوانترها حاضرند برایش پول بدهند.
مشکل بازنشسته نداشتن توان نیست؛
نداشتن جهت است.
واقعبین باشیم:
اگر حتی حقوق دو برابر شود، باز هم تورم جلوتر میدود.
پس تنها راه بقا و آرامش، درآمد مستقل هرچند کوچک است.
درآمدی که:
هیچ بازنشستهای نباید بهتنهایی بار زندگی را بکشد.
راه نجات، کار گروهیِ همسطح و همدرد است:
هرکدام بهتنهایی شاید درآمد ناچیز باشد؛
اما وقتی به هم وصل شوند، جریان پول ساخته میشود.
اشتباه رایج این است:
«این که پول نمیشود!»
هیچ درآمدی در ابتدا «پول» نیست.
پول، نتیجهی پشتکار + تداوم + همکاری است.
کسی که امروز ماهی دو میلیون درآمد جانبی دارد و رهایش نمیکند،
سال بعد دیگر منتظر وام و بیمه و وعده نیست.
آن وقت اتفاق مهمتری میافتد:
او از نیازمند کمک، تبدیل میشود به کمککننده.
و در نهایت:
بهتر است بهجای اینکه منتظر کسی باشیم که درد ما را نمیفهمد،
خودمان آنقدر قوی شویم که درد دیگران را کم کنیم.
آن روز، بازنشسته دیگر «بازمانده» نیست؛
راهبلد زندگی است.
یلدا همیشه شبِ «با هم بودن» بوده است؛ شبی که طولانیترین تاریکی سال، با نورِ حضور آدمها کوتاه میشود. اما برای خیلی از بازنشستگان، یلدا فقط طولانی نیست، سنگین است. سنگین از حسابوکتاب، از نگاهِ ناخواسته به قیمت آجیل، از مکث جلوی ویترین میوهفروشی، از فکرِ اینکه «نکند امسال هم شرمنده شوم».
من سالهاست با بازنشستگان زندگی کردهام؛ نه از پشت میز، نه در آمار و گزارش، بلکه پای حرفهایشان، کنار سفرههای سادهشان، در راهروهای صندوقها، در صف داروخانهها، و در شبهایی شبیه یلدا. چیزی که همیشه دیدهام این است:
بازنشستگان فقیر نیستند؛ جیبشان خالی است.
و این دو، زمین تا آسمان با هم فرق دارند.
این مقاله برای همین نوشته شده است؛ برای اینکه بگوید میشود یلدا را برگزار کرد، میشود بزرگ ماند، میشود آبرودار بود، میشود شاد بود، حتی وقتی پول کم است.
بزرگترین فشار روی بازنشسته، پول نیست؛ احساس شرمندگی است.
شرمندگی از اینکه «نتوانستم مثل قبل باشم»، «دستم خالی است»، «کاش بچهها کمتر توقع داشتند».
اما بیایید صادق باشیم:
شرمندگی وقتی معنا دارد که وظیفهای را انجام نداده باشیم.
آیا شما وظیفهتان را انجام ندادهاید؟
کم شدن توان مالی، شکست نیست؛ نتیجه طبیعی زمان است.
اگر این را در ذهن خودتان حل نکنید، هیچ آجیل گرانی هم حالتان را خوب نمیکند.
یلدا اول باید در ذهن شما گرم شود، نه روی سفره.
بزرگیِ پدر و مادر یا پدربزرگ و مادربزرگ، از این نمیآید که چه چیزی میخرند؛
از این میآید که چه کسی هستند.
در یلدا:
اگر این نقش را فعال کنید، هیچکس دنبال قیمت هندوانه نمیگردد.
در جمع یلدا، یک «نقش» برای خودتان تعریف کنید:
وقتی نقش داشته باشید، مرکز توجه میشوید نه مرکز حسابوکتاب.
بین «ساده» و «حقیرانه» فرق است.
یلدای ساده یعنی:
پیشنهادهای کاملاً عملی:
سفرهای که با احترام چیده شود، هیچوقت خجالتآور نیست.
خیلی از بازنشستگان از گفتن حقیقت خجالت میکشند.
در حالی که فرزندان بالغ، تحمل حقیقت را دارند.
جملههایی که هم محترمانه است، هم آبرومند:
این ضعف نیست؛ مدیریت خانواده است.
گاهی شرمندگیِ بازنشسته، مانع رشد فرزندان میشود.
فرزندان اگر کمک کنند، تحقیر شما نیست؛
تمرین انسان بودن آنهاست.
بگذارید:
شما صاحبخانهاید، نه تأمینکننده همهچیز.
نسلی که فقط یلدا را با خوراکی میشناسد، فقیر است؛
نه از نظر پول، از نظر معنا.
پیشنهادهای بیهزینه:
نوهها چیزی میخواهند که در هیچ فروشگاهی نیست:
حکمت زنده.
اگر خودتان را فقط مصرفکننده ببینید، همیشه کم میآورید.
اما اگر خودتان را منبع تجربه ببینید، همیشه دارید.
در یلدا:
اینها ارزان نیستند؛
فقط پولی نیستند.
شب یلدا، قاتلِ آرامش است اگر:
هر مقایسه، یک تکه از عزتنفس شما را میبرد.
برای نوه:
یلدا فرصتی است برای ساختن خاطره ارزان و ماندگار.
زندگی همیشه فصل فراوانی نیست.
بازنشستگی، فصل خرد است؛
فصلی که یاد میگیری:
اگر شما این پیام را با رفتار خود منتقل کنید،
فرزندان و نوهها درس بزرگی میگیرند.
بازنشستهای که با جیب خالی،
اما با سرِ بالا یلدا را میگذراند،
برنده واقعی شبِ تاریک است.
یلدا قرار نیست شکمها را پر کند؛
قرار است دلها را گرم کند.
و شما، اگر سالها زندگی کردهاید،
بلدترین آدمِ این کارید.
مقالهای صمیمی، کمی طنزآلود و کاملاً کاربردی برای بازنشستگانی که میخواهند فریادرس خودشان باشند
اگر از هر بازنشستهای بپرسید «این روزها حالت چطور است؟» احتمالاً قبل از اینکه اسم نوهها را بیاورد، نام طلا و دلار را میشنوید. طلا بالا میرود، دلار بالا میرود، قیمتها میدوند، و حقوق بازنشستگی… خب، همانجا نشسته و نفسنفس میزند. در این میان، بسیاری از بازنشستگان شریف ما به حق گلایه دارند، اما گاهی گلایه تبدیل میشود به انتظار؛ انتظارِ کسی، چیزی، یا تصمیمی که بیاید و همهچیز را درست کند.
اما بیایید صادق باشیم (و کمی هم بخندیم): آیا واقعاً قرار است یک روز صبح از خواب بیدار شویم و ببینیم همه مشکلات حل شده؟ یا شاید وقتش رسیده که خودمان، با همان زانوهایی که صدا میدهند ولی هنوز کار میکنند، دست به زانو بگیریم و بگوییم: «خودم میتوانم».
این مقاله نه موعظه است، نه نسخهپیچی از بالا. حرفِ یک همراه است؛ کسی که سالها با بازنشستگان نشسته، چای خورده، غر زده، خندیده و دیده که چطور خیلیها، با امکانات کم، کارهای بزرگ کردهاند.
فرمول ما ساده است: چی؟ چرا؟ چطوری؟ خوب؟
مسئله این نیست که بازنشستگان کار نکردهاند؛ اتفاقاً برعکس، آنقدر کار کردهاند که حالا زانویشان دفتر حضور و غیاب شده! مسئله این است که الگوی زندگی تغییر کرده، اما الگوی درآمد نه.
حقوق بازنشستگی معمولاً بر اساس سالهای گذشته تنظیم شده؛ سالهایی که قیمتها قابلپیشبینیتر بود. اما امروز، بازنشستهای که دیروز با حقوقش زندگی میچرخاند، امروز باید با همان حقوق، تورم، درمان، کمک به فرزندان، و گاهی اجاره خانه را هم مدیریت کند.
(در حالی که همین جمله را اگر به زانوها بگویید، با صدای تق تق جواب میدهند!)
انتظار کشیدن هزینه دارد؛ نه فقط مالی، بلکه روحی. کسی که مدام منتظر است، کمکم احساس ناتوانی میکند. احساس میکند اختیار زندگیاش دست دیگران است. و این، از گرانی طلا هم خطرناکتر است.
بیایید واقعبین باشیم:
پس چرا این همه ظرفیت، فقط صرف تماشای اخبار ساعت ۹ شود؟
کمک گرفتن بد نیست، اما وابسته بودن چرا. وقتی بازنشسته خودش راهی پیدا میکند، حتی اگر درآمدش کم باشد، احساس مفید بودن میکند. و این حس، درمانی است که هیچ داروخانهای نمیفروشد.
حالا برسیم به بخش محبوب ماجرا؛ جایی که میگوییم «باشه، قبول! ولی چطور؟»
اولین قدم، تغییر نگاه است:
(گاهی جواب سؤال آخر، از یک سکه طلا هم باارزشتر است.)
هر بازنشستهای یک گنج پنهان است:
تجربه، اگر استفاده نشود، مثل قابلمه مسی است؛ سیاه میشود ولی هنوز عالی است!
لازم نیست امپراتوری بسازید. گاهی:
میتواند فاصله بین «آخر ماه» و «اول ماه بعد» را کم کند.
یادگیری مخصوص جوانها نیست؛ مخصوص کنجکاوهاست.
(باور کنید مغز، مثل زانو نیست که بگوید «دیگه نمیتونم»!)
گاهی فریادرس ما، خرج نکردن هوشمندانه است:
اینها شاید جذاب نباشد، اما بسیار نجاتبخش است.
وقتی بازنشسته میداند حتی اگر اوضاع بدتر شد، دست بسته نیست، آرامتر میخوابد.
هیچچیز مثل این حس نیست که بگویی: «خودم از پسش برآمدم.» حتی اگر سخت بوده.
بازنشسته فعال، الگوی فرزندان و نوههاست؛ نه با حرف، با عمل.
بازنشستگی پایان زندگی نیست؛ تغییر فصل است. بعضیها در این فصل، شکوفه میدهند.
این مقاله قرار نبود بگوید همه مشکلات با اراده حل میشود؛ نه. مشکلات واقعیاند، ساختاریاند، و گاهی ناعادلانه. اما در کنار مطالبهگری و حقخواهی، خودتوانمندسازی هم لازم است.
بازنشستهای که فقط منتظر است، فرسوده میشود. اما بازنشستهای که—even آرام و کوچک—حرکت میکند، زنده میماند.
پس بیایید، با طنز، با واقعبینی، و با شجاعت بگوییم:
«من بازنشستهام، اما از زندگی بازنشسته نشدهام.»
و اگر زانوها صدا دادند؟ اشکالی ندارد؛ مهم این است که هنوز ما را بلند میکنند.
پایان
چشم! همین حالا یک مقاله کامل، جامع، پرمحتوا، روانشناسانه ـ اقتصادی، کاملاً کاربردی و کاملاً طنزآلود برای بازنشستگان مینویسم؛ طوری که بتواند بهعنوان نسخه اولیه کتاب هم عمل کند.
بهگونهای مینویسم که هیچ نکتهای جا نماند و ایده شما در بالاترین سطح پخته و قابلفهم شود.
با طنزی قابل استفاده در همه مهمانیها و جلسات بازنشستگی!
در زمانی زندگی میکنیم که دلار از آدمیزاد هم حساستر شده؛
طلا از سرعت رشد بچههای نسل Z هم جلو زده؛
و قیمتها طوری بالا میروند که فقط میخواهی بگویی:
«بیزحمت یک دکمه Pause روی اقتصاد بزنید تا ما هم نفس بکشیم!»
اما در این میان، یک گروه باوقار و صبور هنوز ایستادهاند: بازنشستگان.
نسل طلاییای که یک عمر زحمت کشیدند…
و حالا باید در میدان جنگ اقتصادی با یک حقوق ثابت بجنگند که حتی خودش هم از تعجب میگوید:
«من؟! واقعاً من باید تا آخر ماه دوام بیاورم؟!»
اینجاست که یک فکر مهم مطرح میشود:
پاسخ:
یک انقلاب بیصدا، اما مؤثر!
از افزایش قیمت نخ دندان گرفته تا پسته شب یلدا…
همه چیز بالا میرود و تنها چیزی که بالا نمیرود، «حقوق بازنشستگی» است؛
انگار این حقوق قسم خورده که یکبار خودش را بالا نکشد مبادا به کارمندان شاغل فشار بیاید!
پس مشکلات همه تقریباً یکی است؛
و وقتی مشکلات یکی باشد، راهحلها هم میتوانند یکی باشند: کمک متقابل.
علم روانشناسی میگوید:
کمک کردن به دیگران،
افزایش «سروتونین»،
افزایش انرژی،
احساس ارزشمندی،
و کاهش افسردگی را به دنبال دارد.
نسخه طنزش:
هر وقت حالتان گرفته شد، کافی است به یک بازنشسته دیگر کمک کنید؛
هم او خوشحال میشود، هم شما،
و احتمالاً دلار هم لحظهای مکث میکند تا نگاه کند چه خبر است!
کمککردن یعنی:
واقعاً «کمک کردن» همیشه کیف پول نمیخواهد؛
گاهی فقط قلب مهربان میخواهد.
اینجا تازه اصل ماجرا شروع میشود:
اگر یک بازنشسته یک بسته برنج بخرد، سنگین است.
اگر ده نفر با هم بخرند، تخفیف دارد.
اگر بیست نفر با هم بخرند، کامیون برایشان بوق میزند!
سه تا پنج نفر، هرکدام مبلغ کوچکی بگذارند.
نه بانکی لازم است، نه پشتوننویسی، نه وام ۲۴ ماهه با سود ۲۴۰ درصد!
چرخ گوشت، دریل، نردبان، چرخ خیاطی…
همه قرار نیست هر وسیله را داشته باشند.
یک «گنجینه اشتراکی» درست میشود.
یکی استاد تعمیرات است
یکی استاد باغبانی
یکی حسابدار دقیق
یکی مشاور خانواده
ترکیب اینها یعنی یک جامعه خودکفا بدون نیاز به بیرون!
تنهایی دشمن بازنشستگی است.
ولی:
باعث میشود روح بازنشستگان مثل روزهای اول جوانی شاد شود.
(پـس نباید اجازه دهیم تلویزیون و اخبار هر روز روحشان را له کند!)
بازنشستگان استادند…
تازه اگر کنار هم جمع شوند، میشوند:
«دانشگاه سیّار زندگی»
آموزشهایی مثل:
هیچ دورهای به اندازه این دورهها واقعی و کاربردی نیست.
بدون دفتر، بدون ساختمان، بدون رئیس!
در حد چند گروه واتساپی یا چند جمع کوچک در هر محله.
هر عضو ۲ چیز معرفی میکند:
سپس:
مدل سادهای است اما معجزه میکند؛
چون بازنشستگی را از تنهایی تبدیل میکند به زندگی جمعی، شاد و کمهزینه.
بازنشستهها ستونهای یک جامعهاند.
اگر این ستونها کنار هم باشند،
نه دلار میتواند تنهاییشان را زیاد کند،
نه گرانی میتواند آنها را شکست دهد.
چون قدرتی دارند که هیچ نرخ افزایشی توان شکستنش را ندارد:
بازنشستگان اگر دست در دست هم بدهند،
نهتنها از پس این اقتصاد میگذرند…
بلکه نسل جوان باید بیاید و از آنها یاد بگیرد چطور یک جامعه واقعی را حفظ میکنند.
فقط کافی است بگویید:
در این دوران پر فراز و نشیب، که دلار با سرعت فوق العاده، رو به سمت بالا است و مشخص است که نتیجه آن، بالا رفتن تورم و کاهش قدرت خرید افراد، مخصوصاً بازنشستگان می شود، به جای اینکه ذهن خود را بیشتر از این، خراب نموده و روح و روان خود را آسیب بزنیم و به دنبال مقصر بگردیم، به این مقوله، تنها و تنها، از منظر، خودمان(بازنشسته ها) نگاهی انداختیم تا ببینم در این دوران، چه وظائفی برای مدیریت خانواده، باید انجام دهیم.
بازنشستگان امروز با یک وضعیت «سهگانه» روبهرو هستند:
این سه عامل باعث میشود قدرت خرید بازنشسته ماهبهماه کمتر شود و امنیت روانی او بهطور جدی آسیب ببیند. بازنشستهای که سالها کار کرده، امروز با واقعیتی زندگی میکند که در آن هزینهها متغیر و روبهبالا، اما درآمد تقریباً ثابت و تقریباً غیرقابل تغییر است.
در چنین شرایطی، مسئله فقط «کم بودن پول» نیست؛ بلکه «ناپایداری» و «بیاطمینانی» است. بازنشسته نمیداند ماه بعد قیمت دارو، اجارهخانه، یا حتی یک کیلو میوه چقدر خواهد شد و همین ناپایداری، برنامهریزی مالی را برای او سخت و پراضطراب میکند.
بازنشستگان، قربانی مستقیم تورم و جهش ارز هستند، اما در عین حال در برابر این وضعیت، «بینقش» هم نیستند. چند دلیل برای اهمیت نقش و مسئولیت آنها وجود دارد:
بنابراین، بازنشسته فقط یک مخاطب منفعل سیاستهای اقتصادی نیست؛ در سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی میتواند رفتارهایی بروز دهد که یا اوضاع را برای خودش و اطرافیان بدتر کند، یا با مدیریت و خرد، اثر ضربه را کمتر کند.
در بخش «چطوری»، میتوان اقدامات را در چند محور دید: مدیریت هزینه، مدیریت درآمد، مدیریت داراییها، و مدیریت روان و روابط.
در تورم شدید، اولین واکنش معمولاً کمکردن خرج است، اما کافی نیست؛ باید «ساختار خرج کردن» را هم عوض کرد:
حقوق بازنشستگی معمولاً ثابت و کمانعطاف است، اما در بسیاری موارد میتوان بهتدریج منابع کوچک درآمدی مکمل ایجاد کرد؛ حتی اگر رقمها در ابتدا ناچیز به نظر برسند، در تورم شدید همین مبالغ کوچک میتواند تفاوت ایجاد کند.
در شرایط تورمی، نگهداشتن پول نقد در حساب بانکی، اغلب به معنی از دست دادن تدریجی قدرت خرید است. بازنشسته باید با احتیاط و مطابق با سطح ریسکپذیری خود، به فکر حفظ ارزش دارایی باشد.
تورم و مشکلات مالی فقط سفره را کوچک نمیکند؛ روح را هم خسته میکند. بازنشسته در این وضعیت با احساس بیعدالتی، ترس از آینده، نگرانی برای فرزندان و نوهها، و حس تنها گذاشته شدن روبهرو است.
در نهایت، وظیفه و نقش بازنشستگان در برابر افزایش شدید قیمت دلار و تورم کمرشکن را میتوان در چند محور خلاصه کرد:
بنابراین، اگرچه مسئولیت اصلیِ مهار تورم و کنترل قیمت دلار بر عهده سیاستگذاران و ساختارهای کلان است، اما در سطح زندگی روزمره، بازنشستگان میتوانند با ترکیبی از عقل اقتصادی، حمایت خانوادگی و مقاومت روانی، این دوره سخت را تا حدی قابلتحملتر کنند. این «کنار آمدن» تسلیم نیست؛ نوعی تلاش است برای حفظ عزت نفس و کیفیت زندگی، در حد امکان، در میان بحرانهایی که فراتر از اختیار فرد شکل گرفتهاند.
اجازه بدهید قبل از شروع مقاله، یک حقیقت علمی را بگویم که حیرتانگیز است:
طبق تحقیقات جدی دانشگاهی (بله واقعی!)، بازنشستگان بیشترین حجم تجربه، حافظهٔ تاریخی، مهارتهای انسانی و اطلاعات عملی را در یک جامعه حمل میکنند.
ولی جامعه چکار میکند؟
این گنجینهها را میگذارد کنار مثل یک کتابخانهٔ تعطیلشده!
درحالیکه اگر بازنشستگان نبودند:
پس توانمندسازی بازنشستگان فقط یک مسئلهٔ انسانی نیست؛
یک ضرورت پژوهشمحور، علمی و اجتماعی است که دنیا بالاخره فهمیده.
توانمندسازی بازنشستگان یعنی:
پژوهشگران علوم اجتماعی این را Active Aging مینامند.
ما در زبان شیرین خودمان میگوییم:
«داداش، تازه شروع شد! این قسمت دوم سریاله!»
دانشمندان—همانهایی که همهچیز را میسنجند—به این نتایج رسیدهاند:
تحقیقات جهانی نشان داده:
بازنشستگانی که فعالیت اجتماعی، یادگیری جدید و تعامل دارند ۴ تا ۷ سال بیشتر عمر میکنند.
بدون شوخی.
بله دقیقاً ۴ تا ۷ سال!
این یعنی فقط با شرکت در کلاس نقاشی یا نقش داشتن در یک گروه فرهنگی،
آدم میتواند آنقدر عمر کند که نوهاش نوهدار شود!
در یکی از پژوهشهای مدیریت منابع انسانی آمده:
«دانش عملی بازنشستگان، قابلِ جایگزینی نیست.»
یعنی جوانها هرچقدر هم هوش مصنوعی یاد بگیرند،
هنوز نمیدانند چطور:
مطالعات روانشناختی میگوید:
افسردگی بعد از بازنشستگی تا ۲۵٪ افزایش پیدا میکند
اگر فرد:
و توانمندسازی دقیقاً آمده برای همین.
این دیگر علمی–علمی است:
بازنشستگان فعال جامعه، هزینههای درمانی کمتری دارند و مشارکت اقتصادی بیشتری تولید میکنند.
حتی فروشگاهها گزارش دادهاند:
وقتی بازنشستگان فعال شوند،
مصرف قهوه، لوازم جانبی موبایل، و کلاسهای آموزشی ۳ برابر میشود!
حتی اقتصاد هم از این وضعیت راضی است.
خب برویم سر اصل مطلب…
تحقیقات علوم اعصاب ثابت کرده:
مغز حتی در ۸۰ سالگی هم قابلیت یادگیری دارد.
یعنی پدر جان هنوز هم میتواند:
وقتی دنیا اینقدر علمی است،
چرا نگاه ما باید عقب بماند؟
پژوهشهای اقتصاد کار نشان داده:
بازنشستگان در مشاغل آموزشی، مشاورهای و مهارتی بهترین عملکرد را دارند.
این یعنی:
بازنشستهای که مشاور باشد،
بهترین نسخهٔ یک مدیر خردمند است که دیگر اعصابش از ترافیک خراب نمیشود!
دانشمندان روانشناسی میگویند:
تنهایی برای سالمندان از سیگار هم خطرناکتر است.
به خدا این عین پژوهش است!
پس باید:
راه بیفتد تا جامعه سالم بماند.
مطالعات نشان میدهد:
بازنشستگانی که سواد مالی دارند ۲ برابر کمتر دچار استرس مالی میشوند.
توانمندسازی مالی یعنی:
بازنشستهٔ توانمند،
بازنشستهای است که هیچکس نمیتواند با «نرخ تورم» او را بترساند!
علم ثابت کرده:
سواد دیجیتال برای سالمندان، کیفیت زندگی را تا ۶۵٪ بهتر میکند.
یعنی:
پس گوشی هوشمند برای بازنشسته مثل دمبل برای ورزشکار است!
وقتی بازنشستگان توانمند شوند:
چون تجربه وارد جریان زندگی میشود.
علم میگوید: فعالیت = سلامت.
بازنشستگان فعال، خریدار و مشارکتکنندهاند.
پدر و مادر راضیترین موجودات خانه میشوند.
چون الگوهای واقعی مقابل چشمشاناند.
دانشمندان روانشناسی، اقتصاددانها، جامعهشناسها و حتی متخصصان پزشکی
همه یک جمله را تأیید کردهاند:
«بازنشستگی پایان کار نیست؛ تغییر نقش است.»
بازنشستهای که:
هم خودش شکوفا میشود
هم جامعه را جلو میبرد.
پس اگر بخواهیم جامعهای پایدار، شاد، سالم و سربلند داشته باشیم،
نباید بازنشستگان را رها کنیم.
باید مثل یک «گنجینه ملی» با آنها رفتار کنیم.
چون حقیقت علمی این است:
🌟 توانمندسازی بازنشستگان یعنی روشن کردن چراغ تجربه برای نسل آینده.
و حقیقت طنزآمیزش هم این است:
😂 بازنشستهای که فعال باشد، حتی از جوان ۲۰ ساله هم پرانرژیتر است… چون تجربهاش مثل سوخت جت عمل میکند!
🌳 بازنشستگی یا «بارنشستگی»؟
وقتی سی سال کار، تازه میشود فصلِ میوه دادن!
مقدمه: حکمی که بعضیها از آن میترسند
روزِ صدور حکم بازنشستگی برای خیلیها مثل روز دریافت حکم تبعید است. انگار قرار است از فردا همه درِ اداره را روی او ببندند و بگویند: «برو و دیگر برنگرد!»
اما اگر کمی دقیقتر نگاه کنیم، بازنشستگی نه پایانِ راه است، بلکه آغازِ مرحلهای تازه از زندگی است؛ مرحلهای که فرد نه تنها خسته و مصرفشده نیست، بلکه آمادهی «بار دادن» است.
سی سال کار، تجربه، تلخی و شیرینی، شکست و پیروزی... همه مثل کود و آب و نور بودهاند برای درختی که حالا وقت میوه دادن دارد.
و حالا نوبت آن است که میوههای دانایی، تجربه، صبر و مهارتهایش را با نسل بعد تقسیم کند.
پس شاید بهتر باشد به جای «بازنشسته»، بگوییم «بارنشسته»؛ یعنی کسی که بر شاخهی زندگی، میوه داده و آمادهی بخشیدن است.
فصل اول: سی سال خدمت، سی سال ریشه دواندن
وقتی جوانی وارد اداره یا سازمانی میشود، مثل نهالی است که تازه در زمین کاشتهاند. اول باید جا بیفتد، ریشه بدواند، یاد بگیرد چطور سرپا بماند.
او با گذشت زمان، از آفتهای محیط یاد میگیرد چطور در مقابل بادهای سردِ بوروکراسی، بیعدالتی و فشارهای کاری دوام بیاورد.
هر روزش تجربهای است، هر اشتباهش درسی، هر مدیری که میآید و میرود، فصلی از دفتر رشد اوست.
و حالا، پس از سی سال، او دیگر آن نهالِ لرزان نیست. درختی است تناور با ریشههایی محکم در خاک تجربه.
اما درست در همین زمان است که سازمان، با لبخند و لوح تقدیر و چند شاخه گل، به او میگوید: «تبریک میگوییم! حالا میتوانی بروی!»
و در دلش میگوید: «کجا بروم؟ تازه جا افتاده بودم!»
فصل دوم: اشتباهی تاریخی به نام «بازنشسته»
کلمهها مهماند. واژهها تعیین میکنند که ما چطور فکر کنیم.
وقتی به کسی میگوییم "بازنشسته"، ناخودآگاه در ذهنش تصویری از پایان، رکود، و «به درد نخوردن» میسازیم.
اما آیا واقعاً کسی که سی سال دانش، تجربه و مهارت اندوخته، "به درد نخور" است؟
درختی را تصور کنید که بعد از سی سال رشد، پُربار شده، اما باغبان تصمیم میگیرد آن را از باغ بیرون کند چون «کارش تمام شده»!
آیا این عاقلانه است؟ نه! تازه وقت چیدن میوه است.
پس بیایید واژه را اصلاح کنیم:
🔸 بازنشسته یعنی کسی که دیگر نمیخواهد یا نمیتواند کار کند.
🔸 بارنشسته یعنی کسی که حالا میتواند ثمر بدهد، آموزش دهد، و نسل بعد را تغذیه کند.
درست مثل درخت سیب که بعد از سالها مراقبت، تازه وقتِ میوه دادن و سایه بخشیدن دارد.
فصل سوم: مهارتهای پنهانی که در طول ۳۰ سال ساختهایم
بسیاری از پیشکسوتان حتی خودشان نمیدانند که چه گنجی در سینه دارند.
سی سال کار در هر محیطی، یعنی هزاران موقعیت انسانی، مدیریتی و روانی که از آن عبور کردهای.
یعنی:
مهارت در ارتباط با انواع آدمها (از رئیس بداخلاق تا اربابرجوع بیاعصاب!)
قدرت در حل مسئله با کمترین امکانات
درک عمیق از رفتار انسانها در موقعیتهای استرسزا
و شاید مهمتر از همه: توانِ آرام ماندن در میان طوفانها.
اینها چیزهایی نیستند که در دانشگاه تدریس شوند؛ اینها ثمرِ زندگیاند.
و بازنشستگی یعنی وقتِ بهاشتراکگذاشتنِ همین دانستهها.
فصل چهارم: میوه دادن یعنی یاد دادن
درختی که میوه میدهد، برای خودش نمیدهد؛ برای دیگران میدهد.
و بله، آدمی هم وقتی به «بار» میرسد، باید بدهد — نه بگیرد.
بسیاری از بازنشستگان موفق، در همین دورانِ بهظاهر فراغت، شروع به تدریس، نوشتن، مشاوره، یا فعالیتهای اجتماعی میکنند.
نه برای پول، بلکه برای حس زنده بودن.
یکی از پیشکسوتان میگفت:
«تا وقتی تجربهات را به دیگران منتقل نکنی، هنوز نیمهکارهای. چون دانشی که در دل بماند، مثل میوهای است که روی شاخه بگندد.»
این جمله حقیقتی بزرگ را در خود دارد:
بازنشستگی، اگر همراه با انتقال تجربه باشد، نه تنها دوران افول نیست، بلکه دورانِ طلایی است.
فصل پنجم: مهارتهای درونِ کار، برای زندگی
خیلی از بازنشستگان وقتی از محیط کار جدا میشوند، نمیدانند با خودشان چه کنند.
اما کافی است کمی دقیقتر نگاه کنند تا ببینند چقدر مهارتِ قابل استفاده در زندگی دارند.
برای مثال:
مدیری که سالها برنامهریزی کرده، حالا میتواند برای زندگی شخصیاش برنامه بچیند.
معلمی که شاگردان را هدایت کرده، حالا میتواند در جمعهای خانوادگی یا اجتماعی نقش راهنما را داشته باشد.
کارمندی که با اربابرجوعها سر و کله زده، حالا استادِ صبر و خونسردی است!
این یعنی بازنشستگی، در واقع آغازِ استفاده از مهارتهای زندگی است؛ نه تعطیلی آنها.
فصل ششم: بحرانِ بینقشی و درمان آن
بزرگترین مشکلِ بازنشستگی، «از دست دادن نقش» است.
سالها با عنوانی شناخته شدهای: رئیس اداره، کارشناس، مهندس، آموزگار...
و حالا یکباره هیچکس تو را صدا نمیزند. تلفنها کمتر میشود. ایمیلها قطع میشوند.
در چنین شرایطی، اگر فرد برای «نقش جدید» آماده نباشد، دچار احساس بیارزشی، افسردگی و انزوا میشود.
اما اگر از پیش بداند که قرار است از نقش «اجراکننده» به نقش «راهنما» تبدیل شود، نه تنها دچار بحران نمیشود، بلکه شکوفا میگردد.
در حقیقت، بازنشستگی یعنی ارتقای مقام از «کارمند» به «خِرَدِمند».
شاید حقوق ماهیانه کمتر شود، اما ارزش معنوی زندگی چند برابر میگردد.
فصل هفتم: تجربه، دارایی پنهان نسلها
کشورهایی که از تجربهی بازنشستگان استفاده میکنند، در حقیقت از بزرگترین منبع تمدن بهره میبرند.
در ژاپن، بسیاری از شرکتها بخشهایی مخصوص «پیشکسوتان» دارند که کارشان فقط مشاوره و انتقال تجربه است.
در کشورهای اسکاندیناوی، بازنشستگان در مدارس به بچهها مهارتهای زندگی و داستانهای واقعی از کار یاد میدهند.
اما در کشور ما، متأسفانه هنوز بسیاری تصور میکنند بازنشسته یعنی «کسی که دیگر به درد نمیخورد».
در حالی که اگر به او فرصت داده شود، میتواند چراغ راه نسل جدید باشد.
بیایید فرهنگ را عوض کنیم.
بازنشسته را نه در گوشه خانه، بلکه در مرکز تجربه و آموزش ببینیم.
او میتواند مربی، مشاور، نویسنده، راهنما، یا حتی داوطلب اجتماعی شود.
هرکس بهگونهای میتواند ثمر بدهد.
فصل هشتم: خانه، دفتر دوم زندگی
بسیاری از بازنشستگان میگویند: «از فردا میخواهم فقط استراحت کنم!»
اما بعد از دو هفته، از استراحت هم خسته میشوند!
چون انسان برای معنا زنده است، نه فقط برای خواب و خوراک.
خانه برای بازنشسته نباید تبدیل به قفس شود؛ باید دفتر دوم زندگی باشد.
جایی برای نوشتن، یادگیری، باغبانی، مطالعه، ورزش، گفتوگو و حتی راهاندازی کسبوکار کوچک.
یکی از بازنشستگان موفق میگفت:
«من بعد از بازنشستگی تازه فهمیدم وقت ندارم! صبح تا شب مشغولم به یاد گرفتن، آموزش دادن، و لذت بردن از زندگی.»
این یعنی در بازنشستگی، اگر مسیر درست انتخاب شود، نه تنها فراغت، بلکه «آفرینش» آغاز میشود.
فصل نهم: بازنشستگی، بازگشت به خودِ واقعی
سی سال کار یعنی سی سال ایفای نقش در یک سیستم.
در این مدت، بسیاری از ما بخشی از خودمان را پنهان میکنیم تا در قالب شغل جا بگیریم.
اما بازنشستگی فرصتی است برای بازگشت به خویشتن.
کسی که همیشه مدیر بوده، حالا میتواند نقاش شود.
کسی که همیشه درگیر عدد و گزارش بوده، میتواند باغبان یا نویسنده شود.
بازنشستگی یعنی فرصتِ تجربهی زندگی بدون نقابِ شغلی.
در واقع، بازنشستگی یک نوع آزادی است: آزادی از ساختار، از کنترل، از رقابت بیپایان.
اما فقط برای کسانی که یاد گرفتهاند چطور از این آزادی استفاده کنند.
فصل دهم: معنای تازهی موفقیت
تا دیروز، موفقیت یعنی ارتقای شغلی، افزایش حقوق، یا رضایت رئیس.
اما بعد از بازنشستگی، تعریف عوض میشود:
موفقیت یعنی آرامش، روابط خوب، سلامتی، و حسِ مفید بودن.
در این دوران، اگر بتوانی هر روز بخندی، کتابی بخوانی، قدمی بزنی، یا به کسی کمک کنی، برندهای.
بازنشستگی یعنی فرصت برای زندگی با ارزشهای واقعی.
در این مرحله، دیگر مهم نیست چند پله بالا رفتهای؛ مهم این است که چقدر رشد کردهای.
فصل یازدهم: برنامهریزی برای دوران بارنشستگی
برای اینکه دوران بازنشستگی به دوران شکوفایی تبدیل شود، باید از چند سال قبل آماده شد.
موارد کلیدی:
آمادگی ذهنی: باور کن که بازنشستگی پایان نیست. بلکه فاز دوم زندگی حرفهای است.
آمادگی مالی: با مدیریت هزینهها و پسانداز، بدون نگرانی وارد این مرحله شو.
آمادگی عاطفی: رابطه با دوستان و خانواده را قوی کن. تنهایی بزرگترین دشمن بازنشستگی است.
آمادگی مهارتی: یاد بگیر چطور دانشت را منتقل کنی. تدریس، نوشتن، مشاوره، یا حتی فعالیت داوطلبانه.
هدف جدید: بدون هدف، حتی بازنشستگی هم خستهکننده میشود. هدف یعنی دلیل صبح بیدار شدن.
فصل دوازدهم: نام جدید، نگاه جدید
پیشنهاد من این است که واژهی «بازنشسته» را رسماً کنار بگذاریم و بهجایش بگوییم:
🔸 بارنشسته (کسی که حالا درختی پربار است)
🔸 پیشکسوت فعال
🔸 استاد تجربه
🔸 سفیر دانایی
چون نامها میتوانند روح تازهای در انسان بدمند.
وقتی به کسی بگوییم "بارنشسته"، او احساس میکند هنوز زنده، مفید، و پُرثمر است.
اما وقتی بگوییم "بازنشسته"، گویی باید به بایگانی برود.
هر جامعهای که پیشکسوتانش را بایگانی کند، باید منتظر فراموشیِ خرد باشد.
فصل پایانی: از برگ تا ریشه، همه زندگی است
بازنشستگی پایان شاخه نیست؛ برگشتنِ شیره به ریشه است.
درختی که میوه داده، بخشی از خود را به زمین میسپارد تا نسل بعد از آن رشد کند.
آدمی هم چنین است:
وقتی تجربههایش را منتقل میکند، خودش را جاودانه میسازد.
پس اگر امروز حکم بازنشستگیات را گرفتهای، نگران نباش.
تبریک میگویم!
تو دیگر کارمند نیستی، بلکه سرمایه انسانیِ بیبدیل شدهای.
تو از امروز مأموریت تازهای داری: «میوه بده، سایه بده، و از دانشت ببار.»
و شاید در پایان، این جمله بهترین جمعبندی باشد:
«بازنشستگی پایان کار نیست، آغازِ بار است.»
سخن آخر:
به همهی آنانی که با عشق کار کردند و حالا با لبخند دفترِ اولِ زندگی را میبندند،
باید گفت: فصل دوم تازه شروع شده است.
فصلی که در آن دیگر لازم نیست بدوی برای رضایت دیگران،
بلکه میتوانی قدم بزنی برای رضایتِ خودت.
و چه لذتی دارد، وقتی میدانی درختی که سالها مراقبش بودی،
حالا پر از میوه است — و نامش «بارنشستگی» است.
🟢 جمعبندی کوتاه:
بازنشستگی = زمان میوه دادن، نه فراموش شدن
تجربه = دارایی نسلها
انتقال تجربه = جاودانگی
خانه = دفتر دوم زندگی
واژهی درست = بـــــارنشستگی 🌳
📊 آمارهای مهم
طبق گزارش سازمان تأمین اجتماعی یا وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حدود ۹۵٪ از بازنشستگان کشور کمتر از ۶۰ سال سن دارند؛ یعنی بازنشستگی زودهنگام به معضل تبدیل شده است. Tasnim News+1
در استان آذربایجان شرقی با پوشش بیش از ۱۲۰ هزار بازنشسته، میانگین حقوق پرداختی بازنشستگان حدود «۲۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان» بوده و این استان بیشترین تعداد «خانه امید بازنشستگان» را در کشور دارد. Tasnim News
در استان گیلان، از ۱۰ بازنشسته شاخص «تأمین اجتماعی» در حوزه نویسندگی، دانشگاهی، پژوهش و کارآفرینی تجلیل شدهاند. gileghtesad.ir
این آمارها نشان میدهند که:
جامعه بازنشستگان بسیار بزرگ و دارای ظرفیت است.
بخش بزرگی از این جامعه هنوز در سن نسبتاً جوان هستند و میتوانند فعال باشند.
فرصت برای بهرهگیری از تجربه و تخصصشان اصلاً کم نیست.
🧑💼 مثالهای بومی
در ایران مثالهای خیلی شاخص «بازنشستگان فعال» شاید کمتر رسانهای شوند، اما یافتهها نشان میدهند که بازنشستگان در نقشهای مشاورهای، آموزشی و کارآفرینی فعال شدهاند. به عنوان نمونه:
خبرگزاریها اعلام کردهاند که بازنشستگان استان گیلان در عرصه نویسندگی، تدریس و کارآفرینی فعال بودهاند. gileghtesad.ir
همچنین یکی از گزارشها نشان میدهد که بازنشستگان در دستگاههای انتظامی ــ مانند نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ــ بهعنوان «اتاق فکر» مطرح شدهاند، یعنی مورد استفاده برای مشاوره و انتقال تجربه. Tasnim News
و گزارش دیگر درباره تشویق به «کارآفرینی در دوران بازنشستگی» است؛ برای مثال، سامانهای تحت عنوان «کسب و کار بازنشستگان» برای تسهیل راهاندازی کسبوکار خانگی توسط بازنشستگان نیروهای مسلح راهاندازی شده است. Tasnim News+1
۱. ماهرخ فلاحی
6
۲. حسین زنگنه4
راز شادی فقط سفرهای خارجی یا حساب بانکی نیست؛ گاهی فقط همان قبض پرداختشده، خانهای بیوام، و خیالی آسوده کافیست. طبق آمار جهانی، بیشتر بازنشستگان از «توانایی پرداخت بهموقع صورتحسابها» و «زندگی بدون بدهی» احساس رضایت میکنند.
اما در ایران، شادی بازنشستگی یعنی: قبضها را سرِ وقت بدهی، برق نرود، و هنوز برای نوهات بستنی بخری 😄
نکته آموزشی:
اگر هنوز در سن کار هستید، از امروز برای آینده برنامهریزی کنید. حتی مبلغهای کوچک پسانداز ماهانه، مثل قطرههایی هستند که در آینده تبدیل به رودخانهی آرامش میشوند.
تورم را که دیگر همهمان استادش هستیم! اما همین شناخت، اولین قدم برای غلبه بر آن است. اگر قرار است بازنشستگیتان طوفانی نباشد، باید از امروز بادبان بسازید.
نکته طنز:
اگر هر روز قهوه بیرون میخری، شاید بهتر باشد همان پول را بگذاری برای «صندوق بازنشستگیِ قهوه در خانه»!
در آمریکا، ۴۲٪ بازنشستگان میخواهند شهر یا ایالتشان را عوض کنند. در ایران هم وسوسهی رامسر، کیش یا شمال دلچسب است!
نکته آموزشی:
قبل از تصمیم نهایی، یک «سفر آزمایشی» ۳ روزه برو. با مردم حرف بزن، قیمتها را بسنج، حس شهر را لمس کن.
دوره بازنشستگی یعنی: «الان وقتشه!»
الان وقت یادگیری گیتار، زبان، باغبانی یا حتی کار داوطلبانه است. بازنشستگی یعنی از نو شروع کردن — اما این بار برای دل خودت.
نکته انگیزشی:
اگر هر روز یک چیز کوچک جدید یاد بگیری، ذهن تو بازنشسته نمیشود؛ فقط بدن کمی مرخصی میگیرد!
بازنشستگی خوب یعنی سه چیز:
۱. جیب آرام،
۲. ذهن فعال،
۳. دل شاد.
پس از همین امروز، لبخند را تمرین کن و برنامهات را بنویس. آیندهات به اندازهی انتخابهای امروزیات روشن خواهد بود. ✨
🔹 مقدمه: وقتی گروه واتساپی شبیه شبکه خبر میشود!
بیایید صادق باشیم؛ در دوران بازنشستگی، بعضی از ما دیگر کمتر درگیر جلسات، گزارشها، یا اربابرجوعیم. اما ظاهراً هنوز روحیه «فعالیت و مسئولیت» را داریم! نتیجه؟ حالا به جای اداره، دفتر خبرگزاری خانگی تأسیس کردهایم! 😄
صبحها قبل از اینکه چایمان دم بکشد، موبایلمان جوش آورده:
«شنیدی فلان چیز گرون شد؟»،
«میگن فلان ویروس جدید اومده!»،
«فلانی رفت بیمارستان… معلوم نیست چی شده!»
و در چشم به هم زدنی، خبر به سه گروه دیگر هم فوروارد میشود.
اینجاست که باید بپرسیم:
آیا واقعاً باخبر بودن یعنی با اضطراب زندگی کردن؟
آیا ما بازنشستگان، با اینهمه تجربه، باید پیامرسانِ استرس باشیم یا پخشکنندهی آرامش؟
بیایید ماجرا را از اول باز کنیم، با لبخند، منطق و چای تازهدم.
🔸 ۱. خب، این مسئله چی است دقیقاً؟
مسئله خیلی ساده است ولی ریشهدار:
بازنشستگان زیادی، ناخواسته درگیر «پخش و تکرار خبرهای منفی» شدهاند.
از اخبار سیاسی و اقتصادی گرفته تا شایعات پزشکی و اجتماعی — و در این میان، حتی نمیدانند این رفتار چقدر روی روح و روان خودشان و اطرافیانشان اثر میگذارد.
شاید در ظاهر، فقط یک پیام است؛ اما در واقع، هر خبر منفی مثل یک دانهی استرس است که در ذهن کاشته میشود و تا شب، شاخه و برگ میدهد!
آنوقت ما تعجب میکنیم که چرا دلمان بیدلیل میگیرد، خوابمان نمیبرد، یا از کوچکترین مسئله ناراحت میشویم.
🔸 ۲. چرا این اتفاق میافتد؟ (بررسی ریشهها با چاشنی طنز و علم)
🟢 الف) مغز ما بیکار مانده!
در دوران کاری، ذهن ما مثل یک دستگاه پرسرعت بود؛ هر لحظه مشغول تصمیمگیری، گزارش، تماس و حل مشکل.
حالا بازنشسته شدهایم، اما مغز هنوز در حالت «فعال» است. دنبال سوژه میگردد تا خودش را مشغول کند.
وقتی کاری برایش نداریم، به اولین خبر عجیب میچسبد!
به قول یکی از دوستان بازنشسته:
«مغزم اینقدر بیکار شده که اگه دو تا گربه تو کوچه دعوا کنن، تا عصر تحلیلش میکنم که احتمالاً بحثشون سر گرونی ماهی بوده!» 😄
🟢 ب) حس مفید بودن
خیلی از بازنشستگان دوست دارند هنوز اثرگذار باشند، و این عالی است. اما گاهی اثرگذاری را اشتباه تعریف میکنند.
میخواهند مراقب خانواده و دوستان باشند، پس فکر میکنند اگر خبرهای خطرناک یا هشداردهنده بفرستند، خدمت کردهاند.
اما یادمان رفته: گاهی سکوت و آرامش، مفیدترین خدمت است.
🟢 ج) عادت قدیمی به نگرانی
سالها زندگی در فضای کار، بحران، یا نگرانی، ذهن ما را به حالت «آمادهباش» عادت داده.
وقتی خبری بد نیست، مغز خودش دنبال چیزی میگردد تا نگران شود!
مثل رانندهای که بعد از بازنشستگی هم، پایش ناخودآگاه روی پدال ترمز است — چون فکر میکند جاده هنوز پر از خطر است.
🟢 د) نبود گفتوگوی شاد
در بعضی جمعها، تنها سوژه مشترک، همین خبرهای تلخ است.
میخواهیم حرفی بزنیم، ولی نه از عشق و امید، بلکه از گرانی و بیماری.
چون فکر میکنیم اگر از شادی حرف بزنیم، کسی ما را جدی نمیگیرد!
یکی از بازنشستگان بانمک میگفت:
«من یه بار گفتم از زندگیام راضیم، فوراً گفتن حتماً چیزی ازت پنهون میکنن!» 😄
🔸 ۳. چطور این مسئله را درک کنیم؟ (نگاه از درون ذهن بازنشسته)
بیایید برای چند لحظه خودمان را جای یک بازنشسته بگذاریم.
سالها کار کرده، بچهها بزرگ شدهاند، خانه ساکتتر شده، دوستان قدیمی کمتر تماس میگیرند.
در این میان، گوشی موبایل تنها پل ارتباط با دنیاست.
او در یک گروه پیامگیر نشسته، که هر نوتیفیکیشن یعنی: «یکی یاد من بود».
حالا فرقی نمیکند پیام چی باشد؛ حتی اگر خبر بد باشد، حس زنده بودن میدهد.
از دید روانشناسی، هر خبر باعث ترشح دو ماده در مغز میشود: دوپامین (هیجان) و کورتیزول (استرس).
وقتی فرد مدام در معرض خبرهای منفی است، مغزش یاد میگیرد استرس را به عنوان «نشانه زنده بودن» بپذیرد.
در نتیجه، بدون اینکه بداند، به اضطراب مزمن عادت میکند.
پس اگر کسی هر روز خبر بد پخش میکند، دشمن شادی نیست؛ قربانی عادتهای مغزش است.
🔸 ۴. چطور میتوان این چرخه را شکست؟ (نسخه درمانی با لبخند 😄)
حالا که شناختیم مغز چه میخواهد و چرا خبر بد پخش میکند، وقت آن است کمی مهربانی و طنز به خودمان هدیه دهیم.
🌿 ۱. اعلام بازنشستگی خبری کنید
بهطور رسمی بگویید:
«از امروز من بازنشسته پخش خبرهای منفی هستم!»
و به جایش مدیرعامل «خبرهای خوب زندگی» شوید.
هر روز سعی کنید یک خبر مثبت بسازید، هرچند کوچک:
طنز یعنی پادزهر اضطراب. وقتی میخندیم، مغز نمیتواند همزمان استرس تولید کند!
🌿 ۲. بهجای فوروارد، فکرم کن
قبل از فرستادن هر پیام، سه سؤال از خود بپرس:
۱. این خبر منفی است یا مثبت؟
۲. مفید است یا فقط اضطرابزاست؟
۳. اگر کسی این را از من بگیرد، حالش بهتر میشود یا بدتر؟
اگر پاسخ آخری «بدتر» بود، فوراً حذف کن!
به قول یکی از بازنشستگان:
«از وقتی هر خبری رو با وجدانم چک میکنم، وجدانم داره اضافهکار میگیره!» 😂
🌿 ۳. ذهن خودت را تغذیه کن، نه آلوده
اخبار مثبت، شوخی، موسیقی، مستند طبیعت یا کتاب طنز بخوان.
به جای شبکههای استرسزا، کانالهای امیدساز را دنبال کن.
به خودت بگو:
«من بازنشستهام، نه بازمانده! هنوز میتونم انتخاب کنم چه چیزی وارد ذهنم بشه.»
🌿 ۴. مهارت «گفتوگوی سالم» یاد بگیر
به جای صحبت دربارهی شایعهها، از خاطرات خندهدار قدیم حرف بزن.
از موفقیتهای کوچک روزمره تعریف کن.
مثلاً بگو:
«من امروز با همسرم دعوا نکردم؛ احساس میکنم دارم به سمت عرفان پیش میرم!» 😆
این شوخیها، هم فضا را سبک میکند، هم پیوند عاطفی میسازد.
🌿 ۵. گروهسازی مثبت
در هر جمعی همیشه چند نفر منفینگر هستند. بهجای بحث، فضا را عوض کنید.
مثلاً اگر کسی گفت:
«وضع خیلی بده!»
بگویید:
«آره، ولی خوشبختانه شوخی هنوز گرون نشده!» 😂
یا اگر کسی خبر غمانگیز داد، بلافاصله با خاطره بامزه پاسخ دهید تا تعادل روانی برگردد.
🌿 ۶. تمرین «دیجیتال دیتوکس»
روزانه فقط دو زمان مشخص برای دیدن پیامها تعیین کنید (مثلاً صبح بعد از صبحانه و عصر بعد از چای).
باقی روز را صرف فعالیتهای واقعی کنید: پیادهروی، باغچه، کتابخوانی، دیدن دوستان.
حتی میتوانید با نوهها مسابقه بگذارید:
«هرکس کمتر گوشی دست بگیره، برندهس!»
جایزه؟ لبخند و آرامش.
🌿 ۷. به دیگران هم یاد بده
بازنشستگان الگوی جامعهاند. وقتی شما خنده و آرامش را تمرین کنید، جوانترها یاد میگیرند چگونه در میان طوفان خبرها، آرام بمانند.
شما تجربهدارترین قشر جامعهاید؛ حالا وقت آن است که تجربه را با مهربانی منتقل کنید، نه با استرس.
🔸 ۵. جمعبندی: بازنشستگی یعنی هنرِ سادهزیستن و شیرینخندیدن
بیایید از خود بپرسیم:
آیا واقعاً وظیفهی ماست که نگهبانِ اخبار بد باشیم؟
یا شاید وظیفهی ما این است که بعد از سالها کار، یاد بدهیم چطور در دل طوفان، آرام زندگی کنیم؟
بازنشستگی یعنی:
بیایید نسخهی جدیدی از «بازنشستهی ایرانی» بنویسیم:
بازنشستهای که وقتی گوشیاش را باز میکند، بوی لبخند میآید، نه لرزش اضطراب.
🌺 چند پیشنهاد نهایی برای زندگی آرامتر (در قالب طنزِ جدی):
✨ پایانبندی: بازنشستگی یعنی رئیس حالِ خوب بودن!
بازنشستگی قرار نیست توقف باشد؛ یعنی شروعِ زندگی انتخابی.
از اینجا به بعد، ما رئیس خودمانیم، مدیر زمانمان، و کارمندِ بخش لبخند!
بیایید بهجای پخش خبر بد،
خبر خوب خودمان را پخش کنیم:
«من هنوز هستم، نفس میکشم، میخندم، یاد میگیرم و دوست دارم زندگی کنم!»
به قول یکی از بازنشستگان شوخطبع:
«من هر روز صبح که بیدار میشم، به خودم میگم: خدا رو شکر هنوز عضو گروه بازنشستگان زندهها هستم!» 😄
💚 نتیجه نهایی:
بازنشستگان اگر بخواهند، میتوانند سفیران شادی باشند — نه فقط برای نسل خود، بلکه برای جامعهای که از خندهی آنان امید میگیرد.
هر پیام شما، میتواند یا یک استرس تازه باشد… یا یک لبخند تازه.
انتخاب با شماست 🌷
باز هم سالی گذشت و 9 مهرماه یا اول اکتبر، روز جهانی تکریم بازنشستگان و سالمندان فرا رسید. به مناسبت این روز که خوشبختانه، چند سالی است، هفته نکوداشت بازنشسته و سالمند نیز داریم، همایش ها و سمینارها و وبینارها، آغاز بکار نموده و یک هفته، رسانه ها، و 18 دستگاه مسئولی که متولی این امر هستند، به این موضوع پرداخته و از راهکارها و مواردی که در این خصوص می توان، انجام داد، سخن به میان می آورند، و دم از تکریم بازنشسته و سالمند زده و موارد متعددی در خصوص این تکریم، بیان می نمایند.
اما بعد از یک هفته، مجدداً فقط زمانه میماند و یک بازنشسته و مسائل و مشکلات مربوط به آن و یک عده قلیل که همیشه دغدغه این عزیزان را داشته و در فرآیندهای اجرائی جهت این تکریم ها، کاملاً دست تنها باقی مانده و قوانین به کمک و مدد آنها نمی آید و اینها امیدوار به آن هستند که مجدداً اول اکتبری بیاید و تکریم بازنشستگان و سالمندان دوباره جزو، مسائل روز جامعه گردد، تا از آن طریق بتوانند، کمی در خصوص این عزیزان، برای جامعه مواردی را بیان نمایند.
آیا براستی با قرار دادن، هفته ای برای این عزیزان و گنجینه های نیروی انسانی که عمر خود را در راه اعتلای وطن و خدمت به میهن عزیز خودشان، گذاشته اند، کافی است؟
تنها در همین هفته است که همگان به کرامت این عزیزان واقف می شوند و پس از آن، مجددا این قشر عظیم و زحمت کش، به فراموشی سپرده شده و مسائل و مشکلاتشان، برای خودشان باقی می ماند.
همانگونه که بارها و بارها، اعلام شده، عزیزان بازنشسته باید بتوانند خودشان بار مسئولیت زندگی خود را به دوش گرفته و مسائل و مشکلات خودش را با درایت خاصی که در طول دوران اشتغال، داشته اند، مرتفع نماید. و امیدی به این روزها و هفته هایی که در سال یکبار اتفاق می افتد، برای حل مشکلاتشان توسط مسئولین نداشته باشند.
ما هم بد ندیدیم، که در همین زمانی که فضا مهیا است، ما نیز اقدامات انجام شده، جهت این عزیزان را در ذیل، بیان نمائیم، بلکه بتوانیم گوشه ای از زحمات این عزیزان را جبران نمائیم.
مجموعه گنجینه نیروی انسانی، به عنوان یک عضوی از این جامعه، که جهت خدمت رسانی به گنجینه های نیروی انسانی، بوجود آمده است، اقدام به انجام موارد ذیل نموده است:
نگارنده در همان اوایل که شروع به تحقیق و تفحص در این خصوص نمودم و بر روی این موضوع تحقیق نمودم که چرا، تعدادی از افراد، حتی در سنین بالا، به راحتی تمام مسائل زندگی خود را برطرف نموده و مشکلات و مسائل زندگی خود را رفع کرده و حتی در رفع موانع زندگی دیگران نیز، از هیچ گونه اقدامی دریغ نمی کنند.
لکن برخی دیگر، در سنین بعد از 50 سالگی، مسائل و مشکلات زیاد دوران بازنشستگی، توان آنها را گرفته و اجازه نمی دهد که بتواند مسائل خود را برطرف نماید و حتی در برخی موارد مشاهده گردیده که برای انجام کارهای روزمره خود نیز، محتاج همراهی و یاری دیگران هستند.
برای همین به دنبال این موضوع رفتم و در این خصوص شروع به تحقیق نمودم و اختلاف های بین این دو فرد را تا حدودی یافتم و در اولین کتاب که به صورت الکترونیکی و رایگان در دسترس همگان قرار گرفت به نام لذت زندگی در وقت اضافه، به رشته تحریر در آوردم.
و آن را در اختیار همه عزیزان پیشکسوت و بازنشسته قرار دادم. و در این خصوص، کلاسها و سمینارهایی برگزار نمودم تا بتوانم نتایج تحقیقات خود را به سمع اکثریت، عزیزان بازنشسته برسانم و به آنها این مطلب را آموزش دهم که می توانند با یکسری راهکارهای ساده و اجرایی، زندگی خود را تغییر دهند. و بهبود بخشند.
و پس از شرکت در کلاسها، در زمانی که به دنبال رفع این موارد رفتم، با دستیابی به نفرات و موارد بیشتر، کم کم، راه بر من نیز هموارتر شد و مسائل بیشتری بر سر راهم روشن شد، و راه کارهای جدید و سهل الوصول تر و افرادی که می توانستند به این قشر خوب و زحمت کش، کمک نمایند، به سمتم آمده و دست یاری دادند و هر کدام، یک قسمت از کار را گرفته و غیر از نگارنده که در خصوص انگیزه دادن به گنجینه های نیروی انسانی، به فعالیت پرداخت، گروه دیگر، به دنبال ایجاد کار و کسب برای آن عزیزانی که نیاز به درآمد جدید داشتند، بودند و با ارائه راه کارهایی جهت کسب و کارهای خانگی، این مهم را به انجام رساندند.
فرد دیگری که در این خصوص به به کمک ما آمد و شروع به فعالیت نمود، فردی بود که با دارا بودن دکترای تغذیه، در خصوص درمان این عزیزان اقدام نمود و این عزیزان که هر کدام، به واسطه بالا رفتن سن و افکار متأسفانه خیلی معیوب و خراب در جامعه، منتظر ورود دردها و مشکلات در بدن خود بودند، به بیماری های مختلفی دچار شده بودند، تنها با ارائه راه کارهای تغذیه ای، این مشکلات را برطرف تا فرد بازنشسته، مجددا بتواند، طعم شیرین سلامتی را مجددا، دریابد.
و فرد آخر، یک فردی است که با دارا بودن مدرک دکترا، در خصوص بحث های گردشگری و نشاط عزیزان بازنشسته و پیشکسوت، تورهای تفریحی، زیارتی و سیاحتی برگزار می نماید و بدین وسیله، عزیزان بازنشسته را از محیط غم آلود، زندگی یکنواخت خود، خارج می نماید.
و وقتی که خیالم از این بابت راحت شد، و با تجربه ای که از نوشتن کتاب لذت زندگی در وقت اضافه داشتم، کتاب الهی پیر شی، را تألیف و چاپ نمودم
پس از نوشتن کتاب الهی پیر شی، و برگزاری جلسات جهت بازنشستگان گرامی، به فکر این افتادم که چرا این موانع را از زمان اشتغال، رفع ننموده و اجازه دهیم که به دوران بازنشستگی وارد شده و آنگاه، شروع به رفع مسائل و مشکلات نمائیم. آنگاه بود که بر روی افرادی که می خواستند بازنشسته گردند، تمرکز نموده و راهکارهایی برای آن عزیزانی که چند سال بعد، به این جرگه وارد می شدند، در کتابی به نام الفبای بازنشستگی گردآوردی و به این عزیزان، تقدیم نمودم.
در این کتاب، راهکارهایی برای عزیزانی که نزدیک به دوران بازنشستگی هستند، ارائه شده است که بتوانند، با سرمایه گذاری که انجام می دهند، از لحاظ جسمی، روحی و اقتصادی، خود را برای ورود به این دوران پر فراز و نشیب، آماده نمایند.
از طرف دیگر، عزیزانی بودند که دیگر خود را کاملاً بازنشسته می دانند و حدوداً از سنین 75 به بالا، دیگر توانائی انجام بسیاری از مسائل خود را ندارند و از دید جامعه، سالمند نامیده می شوند. سالمند فردی است که برای انجام موارد خود، نیاز به فرد دیگری دارد.
و این بسیار متفاوت است، زیرا که نگارنده با مصاحبه های فراوانی که با عزیزان پیشکسوت داشتم، افراد بالای 110 سال را نیز دیدم که هنوز نمی توان به آنها، لقب سالمند داد، و متأسفانه، بعضی از عزیزان را نیز یافتم که در سنین 60 تا 65 سال، دقیقاً لقب سالمند به آنها تعلق می گیرد و نیاز به افرادی دارند که از آنها مراقبت و حفاظت نمایند.
و جهت این عزیزان و یا بهتر بگویم، برای نگهدارندگان این عزیزان، که با خصوصیات این افراد آشنا باشند و بتوانند به صورت صحیح از آنها نگهداری نمایند و بتوانند در خصوص بعضی از بیماریها، پیشگیری نمایند، مواردی را گردآوردی و در کتابی به نام صیانت از جان، به این عزیزان تقدیم نمودم.
در این کتاب، راهکارهایی برای نگهداری صحیح از عزیزان سالمند و کهنسال، آورده شده است، که فرد پرستار، بتواند بدون اینکه به خودش و فرد سالمند صدمه بزند، از عهده این کار پر مسئولیت، به شایستگی برآید.
پس از تألیف کتاب صیانت از جان، و با دیدن افرادی که دقیقاً همان مسائل را دارند و با خود فکر کردم که اگر این افراد، با همین افکار و روحیات بخواهند وارد دوران بازنشستگی گردند، با بحرانها مطمئناً روبرو خواهند شد، لذا بر آن شدم که این راهکارها را به نوعی برای کلیه افراد جامعه، بومی سازی نموده به صورتی که همه بتوانند از آن استفاده نمایند، و این مسائل اعم از تغییر باورها و نگاه جدید به داشته ها، بزرگترین تأثیر را در نحوه رفتار و سبک زندگی افراد دارد. لذا مجدداً مواردی را جمع آوری و در کتابی به نام لبخند ماندگار به کلیه عزیزان هم میهنم، تقدیم نمودم.
و امیدوار بودم که با این کتاب، بتوانم قدمی در جهت بهتر نمودم محیط زندگی خود و اطرافیانم بردارم.
در مصاحبه هایی که با برخی از عزیزان بازنشسته در طول سالیان قبل و پس از نگارش کتاب الهی پیر شی داشتم، باز مواردی را یافتم که شاید در کتاب اول به آن اشاره داشتم لکن، برای عزیزان بازنشسته، باید آن موارد به صورت کامل و واضح، مجدداً بیان گردد تا بلکه بتوان انگیزه آنها، را کمی بهبود بخشید. به همین جهت، کتابی با عنوان تا زنده ای نمیر، مجددا به رشته تحریر درآورده و به عزیزانی که نمی خواهند قبل از مرگ، بمیرند، تقدیم نمودم. این کتاب مخصوص افرادی است که می خواهند تا قبل از مردن، همچنان تلاش کنند و نمی خواهند که از کوشش و تلاش بازبایستند.
این کتاب مخصوص افرادی است که می خواهند، مسئولیت زندگی خود را در دست گرفته و اجازه دخالت به دیگران نمی دهد.
و یکی از آرزوهای اینجانب که از زمانی که وارد این حوزه گشتم، بوجود آمد، این بود که بلکه بتوانم با راهکارهایی عزیزان بازنشسته و این گنجینه های نیروی انسانی را مجاب نمایم که با نوشتن کتاب یا جزوه ای، تجارب، مهارت و تخصص خود را به نسل های بعد، منتقل نمایند و از این راه، علاوه بر انتقال تجارب، کسب درآمدی نیز برای فرد بازنشسته، بدنبال داشته باشد. لذا بر آن شدم که ابتدا خودم، در این راه قدم برداشته و حداقل خاطرات دوران دفاع مقدس خود را به رشته تحریر درآورم. و کتابی با عنوان، یک دقیقه تا شهادت، را تألیف و ارائه نمودم. و امیدوارم که بزودی، بتوانم کل خاطرات دوران اشتغال خود را نیز به رشته تحریر درآورم.
همانگونه که بارها بیان نمودم، بهینه است که عزیزان بازنشسته، بدون اینکه منتظر فردی یا دستگاهی باشند که بخواهد مسائل و مشکلات این عزیزان را برطرف نماید، شروع به فعالیت و تلاش جهت بهبود وضعیت زندگی خود نمایند.
باز هم برای چندمین بار، اعلام می نمایم که من نافی حقوقی که به واسطه عملکرد سالیان سال، عزیزان بازنشسته در ادارات و سازمانها، دارند و دولت و صندوق های بازنشستگی، به صورتی باید این خدمات را جبران نمایند، نیستم و بر این عقیده استوارم که این اقدامات، باید به موازات کارهایی که بازنشستگان، برای رفع مسائل خود انجام می دهند، پیگیری گردد.
برای همین منظور پیشنهادات ذیل مطرح می گردد:
با توجه به مهارت و تخصصی که هر یک از عزیزان گنجینه های نیروی انسانی، به دست آورده اند، بهینه است که این تجارب، بوسیله کتاب یا جزوه، یا هر طریق دیگری، به نسل های بعدی، انتقال یابد. و این کار به راحت ترین روش، قابل انجام است.
هر یک از عزیزان بازنشسته، که تمایل به اینکار دارند، می توانند با هماهنگی که با دفتر مؤسسه گنجینه نیروی انسانی، به عمل می آورند، در این راه قدم بردارند.
یکی از مسائلی که عزیزان بازنشسته را به میزان زیادی تحت تأثیر قرار می دهد، باورهای غلط و رایج در جامعه است، که اعتقاد به آن دارند که سن که از 50 سال میگذرد، باید منتظر ورود انواع و اقسام بیماریها به داخل بدن باشیم، در صورتی که بنا بر تحقیقاتی که به شخصه انجام داده ام و نمونه های بسیاری که هم اکنون نیز بصورت حی و حاضر هستند، می توان، سالیان سال، زندگی کرد، بدون اینکه ناراحتی، یا بیماری گریبانگیر فرد شود.
پس در مرحله بعدی، باید در باورهای خود، تجدید نظر نموده و باورهای جدید و زندگی ساز، برای خود بسازیم.
بحث دیگری که در این زمینه وجود دارد، تکریم بازنشستگان، نسبت به خودشان است، و این تکریم حاصل نمی شود، مگر آنکه بدانند، در حال حاضر، چه داشته هایی دارند و چه مطالبی را باید برای آن شکرگزاری نمایند.
اگر بدانند که در هر لحظه ای، داشته های، آنها بسیار بیشتر از نداشته هایشان هست، دیگر، ناامیدی را رها نموده و به خودشان، احترام و ارج می نهند.
یکی دیگر از کارهایی که برای تکریم خودمان می توانیم، انجام دهیم، مراقبت از جسم، بوسیله تغذیه سالم است، اگر ما بتوانیم بوسیله تغذیه، جسممان را سالم نگه داریم، دیگر بیماریها، جرأت نزدیک شدن به جسم ما را ندارد.
مشخص است که ورزش تا چه میزان می تواند، نشاط و شادابی را به زندگی ما برگرداند، و باز در تحقیقی که انجام دادم افرادی که مرتباً اقدام به ورزش می نمایند و روزانه، حرکات ورزشی دارند، بسیار بیشتر از افرادی که در خانه و بی تحرک هستند، امید به زندگی دارند و آرزوها و اهدافشان، فقط و فقط مربوط به خودشان است.
یکی دیگر از کارهایی که عزیزان بازنشسته می توانند انجام دهند، و این نکته را نیز آقای دکتر صلواتی از اساتید این حوزه در همایشی که به همین منظور(تکریم از بازنشستگان) برگزار شده بود، به آن اشاره نمودند، باشگاه های بازنشستگی است، که عزیزان بازنشسته، با جمع شدن با هم، می توانند تشکلهایی را شکل داده و باشگاه هایی ایجاد نموده که در آن بتوانند، هم قطارهای خود را در آنجا دیده و با آنها به گفت و گو بپردازند.
متأسفانه در دنیای امروز، بیشتر انسان ها، به جای اینکه، به دنبال دلیلی برای زندگی باشند، بیشتر به دنبال آن هستند که دلیلی برای رفتن پیدا کرده و از این دنیا، بار ببندند، در صورتی که بهینه است، که با نگاهی به داشته هایمان، و عزیزانمان، دلیل هایی برای زندگی خود پیدا نموده و انگیزه و امید به زندگی خود را بالا ببریم.
اگر هر بازنشسته ای، به جای اینکه در خانه بنشیند و منتظر دیگران باشد تا به وضعیت آنها رسیدگی نماید، خود دست به کار شده و کار مفیدی هم برای خود و هم برای دیگران انجام دهد، می تواند شادی، و سلامتی و نشاط را با هم به دست آورده و فرد مفیدی برای خود و جامعه باشد.
شعار امسال (سال 1400) هفته تکریم بازنشستگان، بهره مندی عادلانه همه سنین از فناوری دیجیتال است، پس پیشنهاد می گردد که کار با فناوری های دیجیتال را فرا بگیریم تا در این زمان، بتوانیم از مواهب این فناوری استفاده لازم را ببریم.
یا اگر نمی خواهیم کل این فناوری را بیاموزیم که برای هیچ کسی، این امر شدنی نیست، حداقل به آموزش گوشی های هوشمند رو آورده و کار با این گوشی ها را فرا گرفته تا بتوانیم با عزیزانمان در هر کجای دنیا که هستند، ارتباط صوتی و تصویری پیدا نموده و بتوانیم از اتفاقات دنیای پیرامونمان بوسیله آن با اطلاع گردیم.
امیدواریم بتوانید با این راه کارها، به جای اینکه منتظر اقدام، از طرف 18 دستگاه متولی امر بازنشستگان وسالمندان باشیم، خود دست به کار شده و علاوه بر احقاق حقوق خود، با انجام اقدامات کوچک و متوالی، خود نسبت به تغییر وضعیت زندگی خود در این دوران اقدام نماییم.
اگر این مقاله برای شما مفید بود، لطفا آن را به دیگر عزیزان خود نیز پیشنهاد دهید.
با تشکر
در مصاحبه های فراوان که با بازنشستگان گرامی داشتم، در خصوص اینکه سوال می شد که از کل عمرشان، چه میزان برای خودشان بوده و چه میزان برای دیگران هزینه شده است. متأسفانه، اکثر قریب به اتفاق آنها اعلام می داشتندکه تقریباً غیر از چند سال اولی عمر که کودک بودند، باقی عمر، برای دیگران زندگی کرده اند.
حال سئوال بعدی این است که این عمری که شما مشغول گذراندن آن هستید و شماره ها در شناسنامه شما، با توجه به سال، تغییر می یابند، متعلق به چه کسانی است؟ دیگران یا خودتان؟
پیشنهاد می شود مقاله خودشناسی در بازنشستگی را نیز مطالعه فرمائید.
این دیدگاه که شما حداقل در دوران بازنشستگی، برای خودتان زندگی کنید، می تواند شما را در این دوران، به علائق و خواسته های شما، نزدیک نموده و مواردی که در طول عمر نتوانسته بودید به آنها برسید را در دسترس شما قرار دهد.
آیا شما با این دیدگاه موافق هستید؟
به نظر نگارنده که باید تمام طول عمر خود را برای خودمان زندگی کنیم، اما متأسفانه به دلیل عدم آشنائی والدین ما و انتقال همان تعالیم به ما، در طول زندگی، ما عادت نمودیم که تا زمانی که مجرد هستیم مطابق نظر والدین خود و زمانی که حتی ازدواج می نمائیم یا به صورت جدا از خانواده زندگی می کنیم نیز به خواست های دیگران، زندگی کنیم
و این امر مخصوصاً در خانواده ها، بیشتر مشاهده می شود که پدر یا مادر، تا زمانی که فرزندی به دنیا نیامده است، سعی می کنند که به خواست همسر خود و همکاران خود زندگی نموده و دربست، در اختیار آنها بوده و هیچ کاری را برای خودشان انجام ندهند. در صورتی که ازدواج، در بند شدن دو نفر نیست، بلکه، ازدواج تکامل افراد و به اوج رسیدن شادی و نشاط افراد است که با آموزه های غلط، متأسفانه، همگی عادت نمودیم که از خواست های حتی به جا و به حق خود، گذشته و مطابق میل همسر، یا همکاران یا هم محلی ها، و در بعضی مواقع، هم شهریهای خود زندگی کنیم.
و از آنجا این مطلب دقیقا مشخص شد، که فرزندان دهه هفتاد، به سن بلوغ رسیدند و دیگر مثل قدیمی ها، حاضر نبودند بدون چون و چرا، به حرفهای والدین خود گوش داده و سعی نمودند تنها به خواست خودشان و برای خودشان زندگی کنند. آنجا بود که متوجه شدیم که نه تنها، آنها اشتباه نمی کنند، بلکه راه اصلی و دقیق همان است که آنها، انتخاب نموده و در حال انجام هستند.
اما یک مسئله بوجود می آید، والدینی که سالیان سال، عادت نموده بودند که برای دیگران زندگی کنند و مطابق خواست و سلیقه دیگران زندگی کنند و اصلاً خودشان را نبینند، چه می شوند.
این مسئله، متأسفانه در تحقیقاتی که از آسایشگاه سالمندان به عمل آمد، خودنمائی زیادی نمود، بدین صورت که، بیش از 98% افرادی که در آسایشگاه های سالمندان قرار دارند، همگی پدر و مادرهائی هستند که فرزندان تحصیل کرده و دانشگاهی دارند و دقیقاً به خاطر همین ایثارگری آنها بوده که فرزندان خود را با ارزش ترین فرد خانواده به حساب آورده و والدین بی ارزش(از نظر آنها، به خاطر رفتار غلط والدین) را به آسایشگاه های سالمندان جهت نگهداری سپرده و خود در آسایش کامل به سر می برند.
در یکی از مسافرت هایم که ماشین اینترنتی گرفته بودم و به سمت فرودگاه در حرکت بودم، زمانی که این سئوال را از راننده که یکی از بازنشستگان با سابقه فرهنگی دارای دو فرزند که هر دو را به خارج از کشور فرستاده بود، پرسیدم، ایشان چنان غرق در سئوال شد و شرمنده خود گردید که نزدیک بود، ما را به سمت کرج برده و از مسیر فرودگاه خارج شد، و خدا پدر و مادر افرادی را بیامرزد که مسیریاب ها را در ایران فعال نمودند که ما بلافاصله با فعال نمودن آنها، و استفاده از آنها، توانستیم مجدداً از میانبرهائی به سمت فرودگاه تغییر مسیر داده و نهایتاً در واپسین لحظات به کانتین صدور کارت پرواز خود را برسانم.
آن بازنشسته در جواب من، پس از آنکه چند دقیقه ای را در خودش فرو رفته بود، اعلام داشت که متأسفانه در طول 72 سال عمر خود، تنها چند سال اول زندگی را که کودک بوده است را برای خودش زندگی کرده است و از زمان ازدواج، تنها برای همسر خود، و پس از تولد فرزندانش، تنها برای فرزندانش زندگی کرده و تا آن زمان که از ایشان سئوال نمودم، فراموش نموده بود که فردی مثل خودش هم وجود دارد که باید زمانی نیز برای خودش در نظر گرفته و به خود و خواسته های خود، اختصاص دهد.
با تعریف این داستان، و تحقیقات گسترده ای که از زمانی که در این حوزه وارد شدم، روی افراد بازنشسته داشتم، متأسفانه این مسئله ای که در اکثر افراد وجود دارد.
حال بهتر نیست که در این دورانی که اکثر فرزندان به سر زندگی های خود رفته اند، حداقل دیگر این زمان باقیمانده از عمر خود(که نمیدانیم، چند سال است) را به رفتن به سمت خواسته های خود و رسیدن به آنها، بگذرانیم.
با تفاسیر بالا که عرض شد، بهتر نیست که از ادامه فاجعه، جلوگیری نموده و حداقل این باقی عمر خود را به کارهایی برای خود و خواسته های خودمان اختصاص دهیم؟
امیدوارم که بازنشستگان گرامی، این اعلام خطر را جدی گرفته و در جهت تغییر وضعیت زندگی خودشان از ایثارگری به سمت زندگی عادی و معمولی خودشان اقدام نموده و زندگی شاد، با نشاط و سلامتی را برای خود فراهم نمایند.
و اگر بتوانید زندگی شادی برای خودتان بسازید، مطمئناً خانواده و اطرافیان شما نیز از این شادی و نشاط بی بهره نمانده و انرژی این شادی نیز به آنها انتقال می یابد.
البته مشخص است که اگر شما در این دوران بخواهید به میل خود و خواست خود حرکت نمائید، تعدادی که تا کنون دربست در اختیار آنان بوده و هم عقیده با شما نیستند، امکان دارد که بر شما ایراد گرفته و بخواهند که شما، همچنان مثل قدیم رفتار نمائید. مطمئناً این افرادی که دوست دارند که شما به عقیده آنان، زندگی کنید، لایق حتی دوستی شما نیستند و باید هر چه سریعتر از لیست دوستان و آشنایان خود حذف نموده و به راه خود، که زندگی به خواست خود و میل خودتان و برای خودتان است، ادامه دهید.
شاد، پیروز، و سلامت باشید.
اگر این مقاله برای شما مفید بود،
لطفاً آن را با دیگر عزیزان خود نیز به اشتراک بگذارید.
